Σε επιφυλακή η Αθήνα για τις νέες κινήσεις της Άγκυρας: Τα θαλάσσια πάρκα, οι ΑΠΕ και το επόμενο τεστ
Η τουρκική αντίδραση στο ελληνικό Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας ανεβάζει την ένταση
Νέα δεδομένα διαμορφώνονται στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, καθώς η Άγκυρα επιλέγει να απαντήσει στις πρόσφατες ελληνικές πρωτοβουλίες τόσο με τις δικές της χαράξεις για «θαλάσσια πάρκα» όσο και με την αμφισβήτηση του ελληνικού Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.
Η τελευταία τουρκική αντίδραση αφορά το νέο ελληνικό χωροταξικό πλαίσιο για τις ΑΠΕ, το οποίο τέθηκε σε ισχύ με υπουργική απόφαση και περιλαμβάνει περιοχές του Αιγαίου. Η Άγκυρα τοποθετήθηκε επίσημα μέσω του εκπροσώπου του τουρκικού Υπουργείου Εξωτερικών, Οντζού Κετσελί.
Ο Κετσελί υποστήριξε ότι το ελληνικό πλαίσιο «δεν δημιουργεί καμία νομική συνέπεια για την Τουρκία», επαναφέροντας παράλληλα τις γνωστές τουρκικές θέσεις για το καθεστώς ορισμένων γεωγραφικών σχηματισμών στο Αιγαίο.
«Το Ειδικό Χωρικό Πλαίσιο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, το οποίο ανακοινώθηκε σήμερα (19 Αυγούστου) από την Ελλάδα ώστε να καλύπτει και το Αιγαίο Πέλαγος, όπως και σε άλλες παρόμοιες πρωτοβουλίες της Ελλάδας, δεν θα παράγει οποιεσδήποτε νομικές συνέπειες για τη χώρα μας στο πλαίσιο των αλληλένδετων προβλημάτων του Αιγαίου μεταξύ των δύο χωρών, συμπεριλαμβανομένων γεωγραφικών σχηματισμών των οποίων η κυριαρχία δεν έχει μεταβιβαστεί στην Ελλάδα με διεθνείς συνθήκες», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Κετσελί.
Η τουρκική πλευρά έθεσε παράλληλα θέμα αποφυγής μονομερών ενεργειών σε κλειστές ή ημίκλειστες θάλασσες, όπως το Αιγαίο και η Μεσόγειος, επικαλούμενη το διεθνές ναυτικό δίκαιο και την ανάγκη συνεργασίας μεταξύ των παράκτιων κρατών.
Η Αθήνα παρακολουθεί στενά τις τουρκικές κινήσεις
Στην Αθήνα, πάντως, ιδιαίτερη σημασία δεν δίνεται μόνο στις δηλώσεις της Άγκυρας, αλλά κυρίως στο πώς αυτές μπορεί να μεταφραστούν στην πράξη.
Οι τουρκικές ανακοινώσεις για τα «θαλάσσια πάρκα» αντιμετωπίζονται ως μια κίνηση που έρχεται σε συνέχεια προηγούμενων ελληνικών πρωτοβουλιών. Ωστόσο, η Αθήνα δεν αποκλείει το ενδεχόμενο η Τουρκία να επιχειρήσει σε επόμενο στάδιο να μεταφέρει τις διεκδικήσεις της από τους χάρτες στο πεδίο.
Μέχρι στιγμής, τα τουρκικά διατάγματα περιλαμβάνουν κυρίως συντεταγμένες και δεν συνοδεύονται από συγκεκριμένους όρους ή περιορισμούς που να αποσαφηνίζουν τον τρόπο εφαρμογής τους.
Αυτό ακριβώς είναι που κρατά σε εγρήγορση την ελληνική πλευρά. Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η Άγκυρα θα επιχειρήσει να δώσει επιχειρησιακή διάσταση στις χαράξεις της, για παράδειγμα με την παρουσία πλοίων επιτήρησης στις συγκεκριμένες περιοχές ή με αντίδραση όταν ξεκινήσουν ξανά οι έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου.
Εκεί αναμένεται να δοκιμαστούν στην πράξη οι τουρκικές προθέσεις. Τα «θαλάσσια πάρκα» μπορούν προς το παρόν να παραμείνουν μια μονομερής αποτύπωση σε χάρτη. Οι εργασίες, όμως, για το καλώδιο απαιτούν φυσική παρουσία στη θάλασσα.
Η διπλωματική απάντηση της Αθήνας
Παράλληλα με την παρακολούθηση των εξελίξεων, η Αθήνα προετοιμάζει τη δική της διπλωματική απάντηση.
Σύμφωνα με πληροφορίες, μέσα στο επόμενο δεκαήμερο αναμένεται να ολοκληρωθεί ένας κύκλος ελληνικών κινήσεων, ο οποίος θα περιλαμβάνει διάβημα προς την Τουρκία, αλλά και ενέργειες σε ΟΗΕ και Ευρωπαϊκή Ένωση.
Στόχος είναι να αποτυπωθούν με σαφήνεια και σε θεσμικό επίπεδο οι ελληνικές θέσεις απέναντι στις τουρκικές χαράξεις. Παράλληλα, η ελληνική πλευρά δεν φαίνεται, τουλάχιστον σε αυτή τη φάση, να επιδιώκει μια περαιτέρω όξυνση της αντιπαράθεσης.
Τι έχει ενοχλήσει την Άγκυρα
Στην Αθήνα εκτιμάται ότι η τουρκική αντίδραση δεν μπορεί να απομονωθεί από τις εξελίξεις των τελευταίων μηνών.
Οι ελληνικές πρωτοβουλίες για τα θαλάσσια πάρκα και τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό προηγήθηκαν, με την Άγκυρα να επιλέγει να απαντήσει με τη δική της αποτύπωση θέσεων στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Παράλληλα, υπάρχουν και άλλες εξελίξεις που φαίνεται να προκαλούν έντονο ενδιαφέρον στην τουρκική πλευρά.
Μία από αυτές είναι η στρατηγική συνεργασία Ελλάδας–Ισραήλ, η οποία έχει αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα εξαιτίας των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή.
Δεύτερο μέτωπο αποτελεί η Λιβύη, όπου η Αθήνα επιχειρεί να ενισχύσει την παρουσία και τα ερείσματά της, περιορίζοντας παράλληλα την τουρκική επιρροή.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η ενίσχυση της άμυνας των ελληνικών νησιών, με ιδιαίτερη αναφορά στην παρουσία των Patriot στην Κάρπαθο.
Οι δύο περιοχές που συγκεντρώνουν το ενδιαφέρον
Ιδιαίτερο βάρος έχει η γεωγραφία των τουρκικών χαράξεων. Η Άγκυρα επέλεξε δύο διαφορετικά σημεία: το βορειοανατολικό Αιγαίο, στην ευρύτερη περιοχή της Λήμνου και της Σαμοθράκης, και την Ανατολική Μεσόγειο, προς την περιοχή του Καστελόριζου.
Μεταξύ των δύο αυτών περιοχών παραμένει ένας μεγάλος θαλάσσιος χώρος που δεν περιλαμβάνεται στα σημερινά τουρκικά διατάγματα.
Η συγκεκριμένη επιλογή δεν περνά απαρατήρητη από την Αθήνα. Το ερώτημα που εξετάζεται είναι εάν η Άγκυρα περιορίζει τις κινήσεις της στις δύο αυτές περιοχές ή εάν αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο να ακολουθήσουν νέες χαράξεις και σε άλλα σημεία όπου βρίσκονται ελληνικά νησιά και νησιωτικά συμπλέγματα.
Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει τουρκική ανακοίνωση που να προαναγγέλλει επέκταση των συγκεκριμένων κινήσεων. Ωστόσο, η έκταση του θαλάσσιου χώρου που παραμένει εκτός των σημερινών διαταγμάτων αποτελεί στοιχείο που η Αθήνα εξετάζει με ιδιαίτερη προσοχή.
Το ενδεχόμενο παρουσίας τουρκικών πλοίων
Το μεγαλύτερο ερωτηματικό αφορά πλέον το εάν η Τουρκία θα επιχειρήσει να προσδώσει επιχειρησιακό χαρακτήρα στις ανακοινώσεις της.
Μια πιθανή αποστολή τουρκικών πλοίων για επιτήρηση στις περιοχές που έχουν ενταχθεί στα «θαλάσσια πάρκα» θα άλλαζε σημαντικά τα δεδομένα. Σε μια τέτοια περίπτωση, η Αθήνα δεν θα είχε να αντιμετωπίσει μόνο μια διοικητική πράξη ή έναν χάρτη, αλλά μια παρουσία στο πεδίο.
Προς το παρόν, πάντως, δεν έχει καταγραφεί αντίστοιχη κίνηση. Οι αυξημένες τουρκικές παραβιάσεις που έχουν καταγραφεί το τελευταίο διάστημα παρακολουθούνται από την ελληνική πλευρά, χωρίς όμως να αξιολογούνται ως ιδιαίτερα σημαντικές σε σύγκριση με άλλες περιόδους έντασης στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου ως πρώτο κρίσιμο τεστ
Πιο άμεσο θεωρείται το ζήτημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου. Η είσοδος της γαλλικής Meridiam στο έργο δημιουργεί νέα δεδομένα και δίνει επιπλέον ώθηση στην προσπάθεια προώθησής του. Παράλληλα, επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα των θαλάσσιων ερευνών που απαιτούνται για την εξέλιξη του έργου.
Οι συγκεκριμένες εργασίες προϋποθέτουν την παρουσία ερευνητικών πλοίων σε περιοχές όπου στο παρελθόν έχει εκδηλωθεί τουρκική αντίδραση. Επομένως, η επανεκκίνηση των ερευνών αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα πρώτα πραγματικά τεστ για το πώς θα επιλέξει να κινηθεί η Άγκυρα.
Υπάρχει, ωστόσο, μια νέα παράμετρος σε σχέση με το παρελθόν: η συμμετοχή της γαλλικής Meridiam.
Εφόσον υπάρξει τουρκική αντίδραση κατά τη διάρκεια των εργασιών, το ζήτημα δεν θα αφορά πλέον αποκλειστικά την Ελλάδα και την Κύπρο. Η συμμετοχή μιας γαλλικής εταιρείας προσθέτει στο έργο και μια σαφή ευρωπαϊκή και γεωπολιτική διάσταση.
Στο μικροσκόπιο και το τουρκικό νομοσχέδιο για τις θαλάσσιες ζώνες
Την ίδια στιγμή, ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνει και το επόμενο βήμα της Άγκυρας σε επίπεδο νομοθεσίας. Πρόκειται για το νομοσχέδιο σχετικά με τις θαλάσσιες ζώνες, το οποίο αναμένεται να παρουσιαστεί το επόμενο διάστημα.
Η πρώτη εκτίμηση στην Αθήνα είναι ότι το κείμενο πιθανότατα θα κινηθεί σε σχετικά χαμηλούς τόνους, χωρίς διατυπώσεις που θα οδηγούσαν από μόνες τους σε απότομη κλιμάκωση.
Ωστόσο, η πραγματική εικόνα θα διαμορφωθεί όταν γίνει γνωστό το περιεχόμενο του νομοσχεδίου. Το ενδιαφέρον θα επικεντρωθεί στο εάν η Τουρκία επιχειρεί να ενσωματώσει στο θεσμικό της πλαίσιο στοιχεία της «Γαλάζιας Πατρίδας» και, κυρίως, εάν μέσα από τη συγκεκριμένη διαδικασία δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για νέες κινήσεις στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Έτσι, η Αθήνα κρατά χαμηλούς τόνους, αλλά παραμένει σε επιφυλακή. Οι επόμενες εβδομάδες αναμένεται να δείξουν εάν οι πρόσφατες τουρκικές κινήσεις θα παραμείνουν σε επίπεδο χαρτών και δηλώσεων ή εάν η Άγκυρα θα επιχειρήσει να τις μετατρέψει σε πράξεις επί του πεδίου.
Προσθέστε το vradini.gr στις προτιμώμενες πηγές σας στη Google και δείτε περισσότερα άρθρα μας στις αναζητήσεις σας. Κάντε κλικ εδώ.
