Επιστολική ψήφος αποδήμων: Οι συναινέσεις και οι «συμφωνίες κυρίων» για να βρεθούν τα 200 «Ναι» στη Βουλή
Αν δεν επιτευχθεί η αναγκαία πλειοψηφία των 2/3 η ρύθμιση δεν θα ισχύσει για τις εθνικές εκλογές του 2027, αλλά για τις μεθεπόμενες
Σε έναν αγώνα αναζήτησης ευρύτερης συναίνεσης αναμένεται να επιδοθεί η κυβέρνηση στην προσπάθειά της να περάσει το σχέδιο νόμου για την επιστολική ψήφο των απόδημων Ελλήνων, το οποίο έχει ήδη κατατεθεί στη Βουλή από το υπουργείο Εσωτερικών.
Για να υπάρξει θετικό αποτέλεσμα και να αποτελέσει νόμο του κράτος το νομοσχέδιο θα πρέπει να συγκεντρώσει 200 και πλέον, θετικές ψήφους από την Ολομέλεια του Ελληνικού Κοινοβουλίου. Τα βασικά σημεία του είναι δύο. Η επιστολική ψήφος για τους εκτός Ελλάδος εκλογείς στις βουλευτικές εκλογές και η δημιουργία διακριτής τριεδρικής εκλογικής περιφέρειας «Απόδημου Ελληνισμού». Και όπως φαίνεται μέχρι στιγμής, η κυβέρνηση θα πρέπει να δώσει σκληρή μάχη για να καταφέρει την όποια συναίνεση ή ακόμη και να προβεί σε… «συμφωνίες κυριών» με φόντο τη συνταγματική αναθεώρηση.
Η προσπάθεια της κυβέρνησης να περάσει στη Βουλή το νομοσχέδιο για την επιστολική ψήφο των απόδημων αποτελεί συνέχεια της εφαρμογής της επιστολικής ψήφου στις ευρωεκλογές του 2024, με στόχο, όπως αναφέρει το υπ. Εσωτερικών, «να διευκολυνθούν οι Έλληνες εκλογείς που βρίσκονται στο εξωτερικό να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα από τον τόπο κατοικίας τους» και να «ενισχυθούν οι δεσμοί τους με την πατρίδα».
Το πρώτο μέρος, που αφορά την επιστολική ψήφο στις εθνικές κάλπες για τους εκτός Επικράτειας, συνδέεται ευθέως με την αυξημένη πλειοψηφία των 2/3 της Ολομέλειας της Βουλής, που για να εφαρμοστεί στις εθνικές εκλογές του 2027 απαιτείται πλειοψηφία 200 βουλευτών. Σε διαφορετική περίπτωση, «διατηρείται το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο» της φυσικής παρουσίας σε εκλογικά τμήματα του εξωτερικού. Το δεύτερο μέρος, που είναι η νέα τριεδρική Περιφέρεια Απόδημου Ελληνισμού, παρουσιάζεται από την κυβέρνηση ως θεσμική «απάντηση» στο επιχείρημα της ίσης εκπροσώπησης, καθώς οι εκλογείς εκτός Ελλάδας θα μπορούν να εκλέγουν «οι ίδιοι τους βουλευτές που θα τους εκπροσωπούν». Στο σημείο αυτό, εδώ υπάρχει ένας αστερίσκος από το Σύνταγμα ως προς το πότε θα εφαρμοστεί η νέα αυτή εκλογική περιφέρεια. Αν δεν επιτευχθεί η αναγκαία πλειοψηφία των 2/3, η ρύθμιση δεν θα ισχύσει για τις εθνικές εκλογές του 2027, αλλά για τις μεθεπόμενες, βάσει του κανόνα που διέπει τις αλλαγές του εκλογικού νόμου. Η κυβέρνηση τονίζει ότι η κατανομή εδρών θα γίνεται με βάση το σύνολο των ψήφων όλων των περιφερειών – συμπεριλαμβανομένης της νέας τριεδρικής– και ότι η κατανομή των 3 εδρών θα υπολογίζεται όπως σε κάθε άλλη τριεδρική περιφέρεια.
Οι ευρωεκλογές της 9ης Ιουνίου 2024 ήταν η πρώτη μεγάλη δοκιμή της επιστολικής ψήφου στην Ελλάδα. Λίγες ημέρες μετά την αναμέτρηση, στοιχεία έδειχναν ότι είχαν εγγραφεί περίπου 202.000 πολίτες και ότι είχαν ήδη ψηφίσει ταχυδρομικά περίπου 180.000, ενώ είχαν παραληφθεί περί τους 155.000 φακέλους επιστροφής με τους 39.300 εξ αυτών να προέρχονταν από εκλογείς εκτός Ελλάδας. Τότε δε λειτούργησαν εκλογικά τμήματα σε πρεσβείες ή προξενεία, καθώς η διαδικασία για όσους ψήφιζαν εκτός Ελλάδας πραγματοποιήθηκε αποκλειστικώς μέσω επιστολικής ψήφου. Η εφαρμογή του μέτρου το 2024 δεν πέρασε αβρόχοις ποσί για την κυβέρνηση, καθώς και τότε είχε «ανάψει» η πολιτική αντιπαράθεση. Η Ν.Δ. επικαλείται «επιτυχημένη υλοποίηση». Στην άλλη πλευρά, κόμματα της αντιπολίτευσης υπογράμμισαν ζητήματα εμπιστοσύνης, όπως η μυστικότητα, ακόμη και ο κίνδυνος παρεμβάσεων. Παραλλήλως, τότε είχε ξεσπάσει και το θέμα με τη διαχείριση στοιχείων εκλογέων, υπόθεση που απασχόλησε όχι μόνο την πολιτική κόντρα, αλλά και την Αρχή Προστασίας Δεδομένων.
Το ΠΑΣΟΚ «διαχρονικά τάσσεται υπέρ της συμμετοχής και εκπροσώπησης των Ελλήνων του εξωτερικού στις βουλευτικές εκλογές. Άλλωστε, χάρη σε πρωτοβουλία μας προστέθηκε στην αναθεώρηση του 2001 σχετική συνταγματική ρύθμιση», τονίζει σε δήλωσή του ο Δημήτρης Μάντος, βουλευτής Επικράτειας και κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος, υπογραμμίζοντας πως «αυτό, όμως, δεν συνεπάγεται ότι είμαστε διατεθειμένοι να δεχτούμε εκπτώσεις από τις αρχές της διαφάνειας και αντιπροσωπευτικότητας, και φυσικά από τη διασφάλιση μιας αδιάβλητης διαδικασίας. Ελπίζουμε και προσδοκούμε η κυβέρνηση να επιλέξει την επίτευξη της μέγιστης δυνατής συναίνεσης για ένα τόσο θεμελιώδες ζήτημα. Επιδιώκουμε μια διαδικασία που θα απλώνει το χέρι στις νεότερες και παλαιότερες γενιές μεταναστών και θα τους δίνει πραγματική ευκαιρία να έχουν λόγο και φωνή τόσο στην εκλογική διαδικασία όσο και στη μετέπειτα εκπροσώπηση στη Βουλή».
Ο ΣΥΡΙΖΑ επισημαίνει στη «ΒτΚ» πως ήταν αυτός που έφερε στο προσκήνιο τη συμμετοχή των απόδημων. Ήταν το κόμμα που σύστησε νομοπαρασκευαστική επιτροπή για να διευκολύνει την ψήφο τους. Κατέθεσε συγκεκριμένη πρόταση στην προτείνουσα αναθεωρητική Βουλή. Στη συνέχεια και μετά τις εκλογές, αυτή η πρόταση δεν έγινε δεκτή από τη Ν.Δ. Όπως τονίζει ο βουλευτής Ηλείας του κόμματος Διονύσης Καλαματιανός, μιλώντας στη «ΒτΚ», «ασφαλώς, στηρίζουμε τη συμμετοχή των απόδημων. Όμως, δεν εμπιστευόμαστε την κυβέρνηση. Και έχουμε συγκεκριμένους λόγους για αυτό, όπως και ο ελληνικός λαός. Είναι πολύ πρόσφατο το σκάνδαλο με τη διαρροή προσωπικών δεδομένων ψηφοφόρων απόδημων, στο οποίο εμπλέκεται πρώην ευρωβουλευτής της Ν.Δ. Η επιστολική ψήφος απαιτεί εγγυήσεις απόλυτης μυστικότητας και του αδιάβλητου της διαδικασίας. Χωρίς θεσμικές και τεχνικές ασφαλιστικές δικλίδες, το εγχείρημα κινδυνεύει να εξελιχθεί σε μέγα πλήγμα για την αξιοπιστία της εκλογικής διαδικασίας. Ως προς την περαιτέρω πρόταση της κυβέρνησης, επιφυλασσόμαστε σχετικά με τη δημιουργία μίας και μοναδικής εκλογικής Περιφέρειας Απόδημου Ελληνισμού με τρεις έδρες. Πώς θα μπορέσουν οι υποψήφιοι βουλευτές να απευθυνθούν ουσιαστικά σε ψηφοφόρους διασκορπισμένους σε όλη την υφήλιο; Προφανώς, μόνο όσοι έχουν μεγάλη οικονομική δυνατότητα ή υψηλή αναγνωρισιμότητα και προβολή θα το καταφέρουν. Επιπλέον, τίθεται και ζήτημα αναλογικότητας. Αν συμμετέχουν 100.000 ή και περισσότεροι εκλογείς, πώς είναι δυνατόν να εκπροσωπούνται με μόλις τρεις έδρες; Η εκλογική διαδικασία είναι η πιο σοβαρή στη δημοκρατία και, δυστυχώς, η κυβέρνηση έχει κατ’ επανάληψη τραυματίσει το κράτος δικαίου και εν τέλει τις δημοκρατικές διαδικασίες στη χώρα μας».
Η ΝΙΚΗ φέρεται υπέρ. Μιλώντας στη «ΒτΚ» ο βουλευτής Α’ Ανατολικής Αττικής του κόμματος Τάσος Οικονομόπουλος τονίζει πως το κόμμα είναι διαχρονικώς υπέρ της ψήφου των απόδημων και της διευκόλυνσής της. Παραλλήλως, όμως, τονίζει ότι «το νομοσχέδιο για την επιστολική ψήφο εγείρει σοβαρά ζητήματα συνταγματικότητας ως προς τον αριθμό εδρών της νέας περιφέρειας αποδήμων. Με βάση τα σημερινά δεδομένα (περίπου 26.000 εγγεγραμμένοι), αναλογεί μία έδρα και όχι τρεις. Στην ενδοχώρα κάθε κόμμα δικαιούται μία έδρα για κάθε 34.000 ψήφους που λαμβάνει. Αν οι απόδημοι με 26.000 ψήφους εκλέγουν τρείς βουλευτές, παραβιάζεται η αρχή της ισότητας (Άρθρο 4 του Συντάγματος)».
Το ΚΚΕ φαίνεται να απορρίπτει το νομοσχέδιο και έχει ήδη προαναγγείλει καταψήφιση. Σε ανακοίνωσή του το χαρακτηρίζει «αντιδραστική τομή», που θέτει «σοβαρά ζητήματα παραβίασης της μυστικότητας της ψήφου και συνολικά του αδιάβλητου των εκλογών». Θεωρεί, παραλλήλως, ότι η επιστολική ψήφος «υποβαθμίζει την εκλογική διαδικασία», και ότι υπάρχει πρόθεση να επεκταθεί ως περπατημένη σε άλλες εκλογικές διαδικασίες.
Η Ελληνική Λύση δεν φαίνεται να έχει ξεκαθαρίσει πλήρως τη θέση της, καθώς υποστηρίζει πως ενώ ο πρωθυπουργός δηλώνει πως δεν θα αλλάξει τον εκλογικό νόμο, «ταυτόχρονα προωθεί την επιστολική ψήφο και τη θεσμοθέτηση εδρών Ομογένειας, αλλοιώνοντας ουσιαστικά τον εκλογικό νόμο», τονίζοντας, παραλλήλως, ότι πρέπει να ενδυναμωθεί και η θέση του Ελληνισμού της Διασποράς.
Αναδημοσίευση από τη «Βραδυνή της Κυριακής»
