Ετεροδημότες: Το σχέδιο για να ψηφίζουν κοντά στο σπίτι τους
Πακέτο παρεμβάσεων από το υπουργείο Εσωτερικών για τις εκλογές του 2027
Το υπουργείο Εσωτερικών εξετάζει αλλαγές που στοχεύουν να κάνουν πρακτικώς ευκολότερη την άσκηση του εκλογικού δικαιώματος από τους ετεροδημότες, μειώνοντας γραφειοκρατικά δεδομένα τα οποία λειτουργούν ως «κόφτης» που σήμερα αφήνουν πολλούς χωρίς ειδικό τμήμα στον τόπο κατοικίας τους.
Στο επίκεντρο των εξεταζόμενων αλλαγών βρίσκεται ο κανόνας των «40» εγγεγραμμένων από την ίδια απομακρυσμένη εκλογική περιφέρεια, καθώς και παρεμβάσεις για μεγάλες αστικές ζώνες και νησιωτικές περιοχές.
Στο τραπέζι βρίσκεται ένα πακέτο παρεμβάσεων ώστε τα ειδικά εκλογικά τμήματα ετεροδημοτών να συγκροτούνται ευκολότερα στις επόμενες αναμετρήσεις.
Κεντρικός άξονας είναι να μειωθεί η προϋπόθεση των 40 ετεροδημοτών από την ίδια απομακρυσμένη εκλογική περιφέρεια, για τη συγκρότηση ειδικού τμήματος που σήμερα λειτουργεί ως φίλτρο και τελικά αφήνει πολλούς εγγεγραμμένους ετεροδημότες χωρίς τμήμα στον τόπο διαμονής τους, αναγκάζοντάς τους να ταξιδέψουν στην εκλογική τους περιφέρεια.
Σήμερα η διαδικασία είναι δομημένη πάνω στους ειδικούς εκλογικούς καταλόγους ετεροδημοτών, που καταρτίζονται από το υπουργείο Εσωτερικών με βάση τις αιτήσεις των πολιτών.
Η αίτηση μπορεί να γίνει ηλεκτρονικά, μέσω της εφαρμογής ετεροδημοτών του ΥΠ.ΕΣ. με κωδικούς TaxisNet, αλλά και μέσω Δήμων ή ΚΕΠ. Από τη στιγμή που ένας εκλογέας ενταχθεί στους ειδικούς καταλόγους ετεροδημοτών δεν μπορεί να ψηφίσει στους βασικούς καταλόγους του δήμου όπου είναι κανονικά εγγεγραμμένος, ώστε να αποκλειστεί το ενδεχόμενο διπλοψηφίας.
Στην πράξη, οι βασικοί κατάλογοι φέρουν σχετική ένδειξη δίπλα στο όνομα του ετεροδημότη.
Η ψήφος, όταν οργανώνεται, ασκείται στον τόπο διαμονής, αλλά για τους συνδυασμούς της βασικής εκλογικής περιφέρειας του εκλογέα. Το πλαίσιο προβλέπει επίσης, αμιγή τμήματα όταν συγκεντρώνεται μεγάλος αριθμός από την ίδια βασική περιφέρεια, αλλά και μεικτά τμήματα όταν οι ετεροδημότες προέρχονται από πολλές διαφορετικές περιφέρειες.
Σημαντικό σημείο είναι η προϋπόθεση που συνδέεται με τη μυστικότητα της ψήφου, καθώς για να ψηφίσει κάποιος ως ετεροδημότης, πρέπει σε όλη την εφετειακή περιφέρεια του τόπου διαμονής να έχουν εγγραφεί τουλάχιστον 40 ετεροδημότες από την ίδια βασική εκλογική περιφέρεια.
Αν αυτό δεν συμπληρωθεί, ο εκλογέας δεν εξυπηρετείται ως ετεροδημότης και πρέπει να μεταβεί στη βασική εκλογική του περιφέρεια για να ψηφίσει.
Παραλλήλως, η γεωγραφία των τμημάτων ορίζει ότι κατά βάση τα εκλογικά τμήματα ετεροδημοτών συνιστώνται στις πρωτεύουσες των νομών, με εξαιρέσεις και μεγαλύτερη ευελιξία για Αττική και Θεσσαλονίκη όπου μπορούν να οριστούν και σε άλλους δήμους αναλόγως με τη συγκέντρωση ετεροδημοτών.
Ο κανόνας των «40»
Στις εκλογές του 2023, συμφώνως με τα υπάρχοντα στοιχεία, περίπου 115.000 εκλογείς ζήτησαν να ενταχθούν στους ειδικούς καταλόγους για να ψηφίσουν κοντά στον τόπο κατοικίας τους. Όμως, η πραγματική δυνατότητα ψήφου εξαρτάται από το κατώφλι των «40» για κάθε βασική εκλογική περιφέρεια μέσα στην αντίστοιχη εφετειακή περιφέρεια.
Ο πυρήνας της προτεινόμενης αλλαγής για την ψήφο των ετεροδημοτών είναι να αφαιρεθεί ο περιορισμός που απαιτεί «40» από την ίδια βασική εκλογική περιφέρεια και να αντικατασταθεί με πολύ χαμηλότερο όριο, έτσι ώστε να αρκούν 20 ετεροδημότες συνολικώς, για να συγκροτηθεί τμήμα σε μια περιφέρεια, ακόμη κι αν προέρχονται από διαφορετικές εκλογικές περιφέρειες. Το σκεπτικό είναι ότι έτσι θα δημιουργηθούν περισσότερα μεικτά τμήματα και θα μειώνεται η ανάγκη μετακίνησης.
Το ίδιο πλαίσιο, πάντα σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, προβλέπει και περισσότερα σημεία ψηφοφορίας σε μεγάλες περιφέρειες, ώστε ο ετεροδημότης να μην χρειάζεται να διασχίζει ολόκληρη την Αττική ή μια μεγάλη μητροπολιτική περιοχή για να φτάσει σε συγκεκριμένο εκλογικό τμήμα ετεροδημοτών.
Οι νησιώτες
Ξεχωριστή διάσταση έχει η νησιωτικότητα, που αποτελεί σημαντικό στοιχείο για τη χώρα μας.
Στις προτεινόμενες αλλαγές αναφέρεται ότι θα μπορούσε να ενταχθεί ρύθμιση ώστε να αντιμετωπίζονται ως ετεροδημότες και πολίτες που κατοικούν σε νησί διαφορετικό από τον τόπο όπου ψηφίζουν, ενώ εξετάζεται η δυνατότητα να συγκροτούνται τμήματα ετεροδημοτών στα νησιά όταν υπάρχει επαρκής αριθμός αιτήσεων, με το όριο των 20.
Η στόχευση εδώ είναι προφανής, καθώς τουριστικές περιοχές και νησιά που γεμίζουν εργαζόμενους κατά την τουριστική, κυρίως, περίοδο, βγαίνουν εκτός λόγω του κανόνα των «40», που ισχύει σήμερα.
Η προϋπόθεση των «40» συνδέεται ευθέως με τη διασφάλιση της μυστικότητας της ψήφου, όπως αναφέρεται σε σχετικές διοικητικές οδηγίες και στην εφαρμογή της εκλογικής νομοθεσίας.
Η μείωση του ορίου ή η αντικατάστασή του με «20» συνολικώς από διαφορετικές περιφέρειες αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο διασφαλίζεται πρακτικώς αυτό το κριτήριο.
Επιπλέον, κάθε επέκταση των μεικτών τμημάτων αυξάνει τη διαχειριστική πολυπλοκότητα, αφού θα απαιτούνται διαθεσιμότητα ψηφοδελτίων ανά βασική περιφέρεια, σωστή σήμανση φακέλων και πρωτοκόλλων, και ορθή διαβίβαση αποτελεσμάτων προς τα αρμόδια δικαστικά όργανα. Το σύστημα υπάρχει και λειτουργεί, αλλά όσο «ανοίγει η ψαλίδα», τόσο μεγαλύτερη γίνεται η ανάγκη για καθαρούς κανόνες και ομοιόμορφη εφαρμογή.
Με τα σημερινά δεδομένα, οι αλλαγές που συζητούνται εμφανίζονται ως σχέδιο και πολιτική κατεύθυνση που έχει δημοσιοποιηθεί μέσω πληροφοριών. Αν προχωρήσει, θα απαιτηθεί νομοθετική αποτύπωση που θα αλλάξει το υφιστάμενο πλαίσιο του Π.Δ. 26/2012 και τις προβλέψεις που εφαρμόζονται σήμερα.
Η συζήτηση, πλέον, αγγίζει άμεσα τη συμμετοχή, το κόστος μετακίνησης, την ισότιμη πρόσβαση στην κάλπη, και ταυτοχρόνως τις δικλίδες ακεραιότητας της εκλογικής διαδικασίας.
Στο επόμενο διάστημα θα φανεί αν το υπουργείο θα μετατρέψει την κατεύθυνση αυτή σε συγκεκριμένη ρύθμιση, με σαφείς κανόνες και τεχνική προετοιμασία, ώστε η ψήφος από απόσταση για τους ετεροδημότες να γίνει εφικτή για περισσότερους από αυτούς.
*Αναδημοσίευση από τη «Βραδυνή της Κυριακής»
