Τα άρθρα που βρίσκονται στο επίκεντρο της αναθεώρησης
Το Μαξίμου εκτιμά ότι η επόμενη εκλογική αναμέτρηση θα είναι μεταξύ «της Ελλάδας του μέλλοντος και της Ελλάδας του παρελθόντος»
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης στοχεύει σε μία γενναία συνταγματική αναθεώρηση, προκειμένου να αλλάξει, όπως λένε συνεργάτες του, «πράγματα και καταστάσεις που κρατούν τη χώρα πίσω», ώστε να συμβαδίσει με το βηματισμό της Ευρώπης. Και εμφανίζεται στο πολιτικό σκηνικό ως ο μεταρρυθμιστής που θέλει να προχωρήσει σε δύσκολες αλλαγές που ουδείς τόλμησε μέχρι σήμερα.
Στο δίλημμα «με τους μεταρρυθμιστές ή με τους λαϊκιστές» θα κληθεί να απαντήσει ο ελληνικός λαός οψέποτε προκηρυχθούν οι εκλογές. Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα από τις ανακοινώσεις του πρωθυπουργού για τις προθέσεις του να προχωρήσει σε ριζικές αλλαγές στο σύνταγμα, στο πλαίσιο της αναθεώρησής του. Μία αναθεώρηση η οποία έχει κυρίως πολιτική και λιγότερο θεσμική ανάγνωση. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης στοχεύει σε μία γενναία «θεσμική ανακαίνιση», προκειμένου να αλλάξει, όπως λένε οι συνεργάτες του, «πράγματα και καταστάσεις που κρατούν τη χώρα πίσω», ώστε να συμβαδίσει με το βηματισμό της Ευρώπης. Και εμφανίζεται στο πολιτικό σκηνικό ως ο μεταρρυθμιστής που θέλει να προχωρήσει σε δύσκολες αλλαγές που ουδείς τόλμησε μέχρι σήμερα, παρά το ότι πολλοί συμφωνούν με αυτές.
Το Μαξίμου εκτιμά ότι η επόμενη εκλογική αναμέτρηση θα είναι μεταξύ «της Ελλάδας του μέλλοντος και της Ελλάδας του παρελθόντος», και συνομιλητές του Κυριάκου Μητσοτάκη εκφράζουν την πεποίθηση ότι έχουν ωριμάσει οι συνθήκες στην κοινωνία για να αποδεχθεί αλλαγές όπως η κατάργηση της μονιμότητας στο Δημόσιο και η κατάργηση του άρθρου 16 για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια. Ειδικά το θέμα της μονιμότητας στο Δημόσιο, είναι ένα από τα ατού της κυβέρνησης, αφού, σύμφωνα με πληροφορίες της «ΒτΚ», σειρά ερευνών που έγιναν τον τελευταίο χρόνο για το Μαξίμου, δείχνουν σταθερά ότι η πλειοψηφία της κοινής γνώμης είναι υπέρ της κατάργησής της και της αντικατάστασής της από ένα αξιοκρατικό σύστημα αξιολόγησης που θα μετατρέψει το δημόσιο τομέα σε έναν παραγωγικό φορέα, από ένα γραφειοκρατικό μόρφωμα που είναι σήμερα.
Νωρίτερα
Οι ανακοινώσεις για την αναθεώρηση επρόκειτο να γίνουν τον Μάρτιο, αλλά επελέγη τελικά η επίσπευσή τους, κάτι που για τους έμπειρους παρατηρητές της πολιτικής δείχνει «συμπίεση πολιτικού χρόνου». Οι εκτιμήσεις πολλών βουλευτών σε κατ’ ιδίαν συζητήσεις τους με δημοσιογράφους στη Βουλή, είναι πως ο πρωθυπουργός θέλει να προλάβει εξελίξεις, και προς τούτο είναι πολύ πιθανό πλέον, οι εκλογές να διεξαχθούν είτε στο τέλος του ’26 είτε στις αρχές του ’27. Προς τούτο, ο Κυριάκος Μητσοτάκης προχώρησε στις ανακοινώσεις για την αναθεώρηση, ώστε να εδραιώσει την εικόνα του μεταρρυθμιστή στην κοινή γνώμη, σε αντίθεση με τα κόμματα της αντιπολίτευσης, που, όπως λένε στελέχη του Μαξίμου, δεν θέλουν να αλλάξει τίποτε. Ο πρωθυπουργός και το επιτελείο του επενδύουν πολλά στην επιλογή της ενίσχυσης της λογοδοσίας των μελών της εκτελεστικής εξουσίας, που είναι παλλαϊκό αίτημα. Εκτιμούν πως η αναθεώρηση των σχετικών συνταγματικών διατάξεων μπορεί να συμβάλει καθοριστικά στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των πολιτών, μέσα από σαφέστερους κανόνες ευθύνης και διαδικασίες που ενισχύουν τη διαφάνεια.
«Η θεσμική θωράκιση της πολιτικής ευθύνης δεν αποδυναμώνει τη δημοκρατία, αλλά, αντιθέτως, την ενισχύει», επισημαίνουν οι ίδιοι. Συνομιλητές του πρωθυπουργού ανέφεραν στη «ΒτΚ», ότι «η απόφαση του Κυριάκου Μητσοτάκη να ανοίξει τη συζήτηση για συνταγματική αναθεώρηση δεν αποτελεί απλώς μία θεσμική πρωτοβουλία, αλλά μία πολιτική επιλογή με σαφή στρατηγικό προσανατολισμό, αφού σε περίοδο αυξημένων διεθνών αβεβαιοτήτων και εσωτερικών προκλήσεων η κυβέρνηση επιλέγει να επενδύσει στη θεσμική σταθερότητα και στη μακροπρόθεσμη αξιοπιστία της χώρας». Σύμφωνα με το Μαξίμου, αυτό που χρειάζεται η χώρα μας μετά την έξοδο από την κρίση και τη σταθεροποίηση της Οικονομίας, είναι η θεσμική θωράκιση με κανόνες που δεν θα εξαρτώνται από συγκυρίες ή πολιτικούς συσχετισμούς.
Τα άρθρα
Χωρίς υπερβολές και χωρίς «ευχολόγια», οι κεντρικοί άξονες που έχει θέσει η κυβέρνηση και προσωπικά ο πρωθυπουργός είναι οι εξής:
- Το άρθρο 16 που αφορά την Ανώτατη Εκπαίδευση, όπου ο πρωθυπουργός θέλει να θεσμοθετήσει ένα πλαίσιο που θα επιτρέπει την ίδρυση μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων, με την ταυτόχρονη ενίσχυση του δημόσιου πανεπιστημίου. Όπως λένε οι συνεργάτες του, πρόκειται για τη σημαία της μεταρρύθμισης της κυβέρνησης, με σαφές αναπτυξιακό αποτύπωμα.
- Το άρθρο 86 περί ευθύνης υπουργών, το οποίο ο κ. Μητσοτάκης θέλει είτε να καταργήσει είτε να προχωρήσει σε δραστική αναμόρφωση ειδικών ρυθμίσεων, ώστε να περιοριστούν οι παραγραφές. Η αλλαγή του εν λόγω άρθρου αποτελεί κεντρικό αίτημα κοινωνικής δικαιοσύνης και θεσμικής αξιοπιστίας.
- Τα άρθρα 87–90 για τη Δικαιοσύνη, όπου θα αλλάξει ο τρόπος επιλογής ηγεσίας ανώτατων δικαστηρίων, και θα ενισχυθούν οι εγγυήσεις ανεξαρτησίας. Είναι κρίσιμη η αλλαγή, γιατί αφορά τη διεθνή αξιολόγηση του κράτους δικαίου.
- Το άρθρο 32 περί εκλογής Προέδρου της Δημοκρατίας, που αποσυνδέεται οριστικά από πρόωρη διάλυση της Βουλής, και συμβάλλει στη σταθερότητα και τη θεσμική κανονικότητα, ενώ προβλέπεται 6ής μοναδική θητεία του ΠτΔ.
- Το άρθρο 103 για τη Δημόσια Διοίκηση, όπου κατοχυρώνεται συνταγματικά η αξιολόγηση, αναιρώντας εκ των πραγμάτων τη σημερινή μονιμότητα. Στόχος η λειτουργική αποτελεσματικότητα του κράτους, ενώ είναι ένα μήνυμα εκσυγχρονισμού χωρίς ιδεολογικές εντάσεις. Οι συνεργάτες του πρωθυπουργού λένε πως ακόμη και αν δεν προχωρήσουν όλα, η επιλογή των άρθρων δείχνει πολιτική κατεύθυνση, για λιγότερα ταμπού, περισσότερη θεσμική αποτελεσματικότητα, και μεγαλύτερη προβλεψιμότητα.
Ο πρωθυπουργός αλλάζει ατζέντα και «τρέχει» την αντιπολίτευση…
Η αλήθεια είναι πως με τις ανακοινώσεις για τη συνταγματική αναθεώρηση επιχειρείται μία θεαματική αλλαγή ατζέντας, αφού η κυβέρνηση πιέζεται ασφυκτικά από θέματα που «καίνε» τον κόσμο. Η ακρίβεια η καθημερινότητα, η κατάσταση του κράτους, θεσμικά ζητήματα, όπως οι υποκλοπές, που δεν έχουν κλείσει, καθώς και η λογική φθορά της δεύτερης τετραετίας, πιέζουν τα ποσοστά της Ν.Δ., η οποία, πάντως, παραμένει μακράν το πρώτο κόμμα. Με την πρωτοβουλία αυτή, ο πρωθυπουργός δείχνει ότι έχει την πρωτοβουλία των κινήσεων και δεν «παίζει άμυνα». Με το να ανοίγει ο ίδιος το θέμα, όπως λένε στο Μαξίμου, ο Κυριάκος Μητσοτάκης εμφανίζεται ως μεταρρυθμιστής και όχι ως απολογούμενος, βάζει την αντιπολίτευση να ακολουθεί και να απαντά, και μεταφέρει τη συζήτηση στο «ποιος θέλει αλλαγές και ποιος όχι». Κάτι που συνιστά «κλασικό move πολιτικής ηγεμονίας», σύμφωνα με συνεργάτη του στο επικοινωνιακό επιτελείο. Στο Μαξίμου δεν τρέφουν ψευδαισθήσεις, αφού ξέρουν καλά ότι η αντιπολίτευση δεν θα ακολουθήσει, στα περισσότερα τουλάχιστον. Οπότε, περιμένουν τις εκλογές για τα περαιτέρω…
Αντιδράσεις από το ΠΑΣΟΚ
Η επικείμενη συζήτηση για τη συνταγματική αναθεώρηση, σύμφωνα με βουλευτές της Ν.Δ., είναι μία πρώτης τάξεως ευκαιρία να δει η κοινή γνώμη ποιοι παίζουν θεσμικά και ποιοι στριμώχνονται. Βέβαια, η αλήθεια είναι πως οι ίδιοι βουλευτές δεν επενδύουν πολλά στη σχετική συζήτηση, αφού μεταφέροντας το κλίμα από τις περιφέρειές τους, τονίζουν ότι ο κόσμος ενδιαφέρεται πρωτίστως για τα καθημερινά του προβλήματα, «και όχι εάν θα επιτραπούν τα μη κρατικά πανεπιστήμια ή πώς θα εκλέγεται η ηγεσία της Δικαιοσύνης». Το ΠΑΣΟΚ, το οποίο ήταν το πιο σκληρό από τα κόμματα της αντιπολίτευσης, θα περιμένει πρώτα να δει τις προτάσεις της κυβέρνησης και μετά θα τοποθετηθεί. Ήδη, όμως, στη Χαριλάου Τρικούπη διαμορφώνουν τη δική τους πρόταση για την αναθεώρηση, και, σύμφωνα με πληροφορίες, εάν η κυβέρνηση συμφωνήσει με κάποιες από αυτές, τότε δεν θα υπάρχει πρόβλημα συναίνεσης. Το ΠΑΣΟΚ θα καταθέσει ολοκληρωμένο πακέτο θέσεων για την αναθεώρηση του συντάγματος, και όπως λένε στη Χαριλάου Τρικούπη, θα διεξαχθούν δύο ψηφοφορίες. Μία για το ποια άρθρα θα συμπεριληφθούν στην αναθεώρηση, και μία μετά τις εκλογές, για το περιεχόμενο των άρθρων. Ο Νίκος Ανδρουλάκης προσανατολίζεται να δώσει τη συναίνεσή του στην ψηφοφορία που θα γίνει για το περιεχόμενο των άρθρων.
Φαίνεται όμως ότι δεν υπάρχει μεγάλη απόσταση από τη Ν.Δ. στο θέμα της θεσμικής ενίσχυσης της Δικαιοσύνης, στο θέμα της ευθύνης υπουργών (άρθρο 86) και τη σταθερότητα του πολιτικού συστήματος. Πάντως, δεν πρόκειται –για την ώρα– να συναινέσει στην κατάργηση του άρθρου 16, αν και ένα μέρος του κόμματος είναι υπέρ.
Ποια άρθρα «καίγεται» να περάσει η κυβέρνηση
Η Νέα Δημοκρατία, σύμφωνα με πληροφορίες, θα ασκήσει ισχυρή πίεση στα κόμματα της αντιπολίτευσης και θα στηριχθεί στο αφήγημα της μεταρρύθμισης. Στόχος της είναι να έρθει σε μία μίνιμουμ συμφωνία με το ΠΑΣΟΚ, ώστε τα βασικά άρθρα να συγκεντρώσουν 180 ψήφους από τώρα. Ήδη, εν όψει συνεδρίου θα γίνουν ξεχωριστές ημερίδες για την αναθεώρηση, ενώ ο κ. Μητσοτάκης και οι υπουργοί του θα κάνουν προμετωπίδα του δημόσιου λόγου τους την ανάγκη αλλαγών. Παράγοντες του κόμματος τονίζουν ότι η Ν.Δ. πιθανότατα θα επιμείνει σε λίγα, «καθαρά» άρθρα (π.χ. 16, 86, 32, Δικαιοσύνη), και θα μιλά για θεσμική ωριμότητα και ευρωπαϊκή κανονικότητα. Στο Μαξίμου και την Πειραιώς δεν δείχνουν να προβληματίζονται με το ενδεχόμενο να μην περάσουν όλες οι αλλαγές, αρκεί να περάσουν οι σημαντικότερες, που θα αλλάξουν την εικόνα της χώρας, όπως λένε. Διαφωνίες στη Ν.Δ. για τα υπό αναθεώρηση άρθρα που έχουν ανακοινωθεί έως τώρα, δεν αναμένονται αφού άπαντες κινούνται στο ίδιο μήκος κύματος. Στην Πειραιώς συνδέουν άμεσα τις συνταγματικές αλλαγές με τις επόμενες εκλογές, και θεωρούν ότι το δίλημμα εάν τεθεί από τώρα, θα γίνει απόλυτα κατανοητό από την κοινωνία στις εκλογές. Η στόχευση της Ν.Δ. είναι να περάσει στην κοινή γνώμη την αναγκαιότητα μεγάλων μεταρρυθμίσεων και να πιστωθεί πολιτικά την τόλμη της για αλλαγές, σε αντίθεση με τα άλλα κόμματα που επιμένουν στη διατήρηση της σημερινής εικόνας.
Αρνητικός ο ΣΥΡΙΖΑ θέλει ενιαίο αντιπολιτευτικό μέτωπο
Ο ΣΥΡΙΖΑ θα ακολουθήσει το δρόμο της πολιτικής άρνησης με θεσμικό λεξιλόγιο, ενώ στελέχη του θεωρούν ότι η αναθεώρηση είναι ευκαιρία για να δημιουργηθεί ένα ενιαίο αντιπολιτευτικό μέτωπο. Θα ταχθεί κατά της αλλαγής του άρθρου 16, ενώ είναι θεωρητικά υπέρ των αναγκαίων αλλαγών στο άρθρο 86 περί ευθύνης υπουργών. Θα ζητήσει «ριζική ανατροπή» και θα καταγγείλει «επικοινωνιακή αναθεώρηση», με στόχο να μην αφήσει τον κ. Μητσοτάκη να μονοπωλήσει το αφήγημα θεσμών και να κρατήσει ενωμένη τη βάση του σε μία απέλπιδα προσπάθεια να ξαναμπεί στον πολιτικό χάρτη. Το ΚΚΕ ουδείς αναρωτιέται τι θα πράξει. «Συνεπή απόρριψη» χαρακτηρίζουν βουλευτές του ΚΚΕ τη στάση του κόμματος, αφού, όπως επισημαίνουν στη «ΒτΚ» στάθηκε κατά σχεδόν όλων των αναθεωρήσεων. Αναμένεται να μιλήσει για «σύνταγμα υπέρ της αγοράς» και για «θεσμική θωράκιση του συστήματος». Η Ελληνική Λύση, σύμφωνα με βουλευτές της, θα τηρήσει μία στάση με «επιλεκτικό “όχι” με πατριωτικό λόγο». Συγκεκριμένα, τάσσεται κατά της αναθεώρησης του άρθρου 16, κατά αλλαγών που θεωρεί «παγκοσμιοποιητικές», και υπέρ της αυστηρότερης πρόβλεψης για την ευθύνη των πολιτικών. Με λίγα λόγια, θα επιχειρήσει να εκφράσει το «λαϊκό αίσθημα», όπως λένε βουλευτές του κόμματος. Τέλος, η Νέα Αριστερά και η Πλεύση θα σταθούν αρνητικά στις προτάσεις του πρωθυπουργού, χωρίς αυτό να επηρεάσει το αποτέλεσμα της διαδικασίας, αφού ο στόχος του κ. Μητσοτάκη είναι το ΠΑΣΟΚ.
Αναδημοσίευση από τη Βραδυνή της Κυριακής
