Το «Πίρι Ρέις» στο λιμάνι και ο Ερντογάν στο… τραπέζι
Η αποφασιστική στάση της Αθήνας ανάγκασε την Άγκυρα να αναβάλει τον απόπλου του ερευνητικού σκάφους και τον Τούρκο πρόεδρο να κάτσει στο τραπέζι με τον Έλληνα πρωθυπουργό
Το «Πίρι Ρέις» λίγο έλειψε να ακυρώσει το σχεδιαζόμενο εδώ και καιρό ραντεβού των δύο ηγετών. Η αποφασιστική στάση της Αθήνας, που κινητοποίησε διπλωματικούς διαύλους, ανάγκασε την Άγκυρα να αναβάλει τον απόπλου του ερευνητικού σκάφους, και τον Τούρκο πρόεδρο να κάτσει στο τραπέζι με τον Έλληνα πρωθυπουργό.
Την Τρίτη θα γίνει τελικά η συνάντηση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ταγίπ Ερντογάν στη Νέα Υόρκη, στο πλαίσιο της Ολομέλειας του ΟΗΕ, και από αυτήν θα εξαρτηθούν πολλά για τη συνέχεια. Σύμφωνα με πληροφορίες της «ΒτΚ», μετά τις τελευταίες εξελίξεις η συνάντηση ήταν στον αέρα, και η ελληνική πλευρά έστειλε μήνυμα, μέσω υπόγειων διπλωματικών καναλιών, στην τουρκική ηγεσία, πως σε περίπτωση που η Άγκυρα βγάλει το «Πίρι Ρέις» στο Αιγαίο για έρευνες, τότε δεν θα υπάρχει λόγος να συναντηθούν υπό τέτοιες συνθήκες πρόκλησης. Μάλιστα, κορυφαίος παράγοντας του ΥΠ.ΕΞ. φέρεται να συνομίλησε με Τούρκο ομόλογό του και του επισήμανε το αδιέξοδο που θα προκύψει «ύστερα από χρόνια συνομιλιών» σε περίπτωση που βγει το «Πίρι Ρέις» και κάνει έρευνες στο Αιγαίο.
Η Τουρκία από την πλευρά της ανέβαλε προσωρινά την έξοδο του ερευνητικού πλοίου, και θα εξαρτηθεί η περαιτέρω στάση της από τα αποτελέσματα της συνάντησης Ερντογάν – Μητσοτάκη.
Η εν λόγω συνάντηση θεωρείται πολύ κρίσιμη από διπλωματικούς παράγοντες, γιατί από αυτήν εξαρτάται η περαιτέρω στάση της Τουρκίας. Η τουρκική ηγεσία θεωρεί ότι έχει παρέλθει ο χρόνος των συζητήσεων και θα πρέπει να τεθούν πλέον τα δύσκολα θέματα. Συνομιλητές Τούρκων διπλωματών λένε στη «Βραδυνή της Κυριακής» πως ο Τούρκος πρόεδρος θεωρεί ότι η Ελλάδα απλώς κερδίζει χρόνο και δεν είναι διατεθειμένη να συζητήσει σοβαρά ζητήματα και να τα λύσει. Γι’ αυτό και ο Ταγίπ Ερντογάν δείχνει αποφασισμένος να «τραβήξει το σκοινί» για να υποχρεώσει τον Κυριάκο Μητσοτάκη να συζητήσει θέματα που η Αθήνα δεν συζητά και το έχει διαμηνύσει. Για την ώρα όμως, και οι δύο πλευρές περιμένουν τον Ντόναλντ Τραμπ να ανοίξει τα χαρτιά του, και παράλληλα στήνουν τα «πιόνια» τους στη «σκακιέρα», ώστε να είναι σε πλεονεκτική θέση όταν ξεκινήσουν οι διεργασίες για τον επαναπροσδιορισμό των συσχετισμών στην περιοχή της νοτιοανατολικής Μεσογείου.
Το βέβαιο είναι πως τα «ήρεμα νερά» έχουν παρέλθει το τελευταίο διάστημα, και η Άγκυρα πιέζει την Αθήνα να προχωρήσουν οι συνομιλίες. Μόνο που αυτό σημαίνει αποδοχή εκ προοιμίου της συζήτησης των προκλητικών απαιτήσεων της Τουρκίας. Το ότι το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας επρόκειτο αρχικά να γίνει τον…περασμένο χειμώνα στην Άγκυρα, και ακόμη δεν έχει γίνει, οφείλεται κατά κύριο λόγο στην αδυναμία συνεννόησης μεταξύ των δύο χωρών στα δύσκολα ζητήματα, και στην στάση της Αθήνας που επιμένει να μην αποδέχεται ως αντικείμενα συζήτησης τις τουρκικές απαιτήσεις. Που εσχάτως επανήλθαν στο προσκήνιο με αφορμή την πρόσφατη ΝAVTEX, με την οποία, μεταξύ άλλων, ζητούν την αποστρατικοποίηση 23 νησιών(!) του Αιγαίου.
Η άσκηση
Η ανακοίνωση για έξοδο του «Πίρι Ρέις» απαντήθηκε με την αιφνιδιαστική διακλαδική άσκηση των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων σε «νησιά του Αιγαίου» και η ένταση επανέρχεται στο προσκήνιο. Υπήρξε μία κινητοποίηση στρατευμάτων με παράλληλη ενεργοποίηση της Δύναμης Δέλτα, και αναπτύχθηκαν στελέχη των Ειδικών Δυνάμεων σε 30 νησιά και βραχονησίδες. Στην άσκηση συμμετείχαν πάνω από 60 αεροσκάφη της Πολεμικής Αεροπορίας και το σύνολο του Στόλου του Πολεμικού Ναυτικού, ενώ ενεργοποιήθηκαν και χερσαίες δυνάμεις στον Έβρο. Παράλληλα, ανακλήθηκαν τα δύο πολεμικά πλοία που περιπολούσαν ανοιχτά τη Λιβύης και επέστρεψαν στο Αιγαίο, όπου συνεχίζουν τις περιπολίες τους. Να σημειωθεί ότι ο πρωθυπουργός σε συνέντευξή του αποσύνδεσε τη συγκεκριμένη έκτακτη άσκηση από την υπόθεση του «Πίρι Ρέις» λέγοντας ότι επρόκειτο για προγραμματισμένη εκπαίδευση των Ενόπλων Δυνάμεων. Η αλήθεια είναι πως η άσκηση διατάχθηκε αιφνιδιαστικά από τον Α/ΓΕΕΘΑ σε συνεννόηση με τον υπουργό Άμυνας, και βεβαίως ενημερώθηκε εγκαίρως το Μαξίμου που ενέκρινε το εγχείρημα. Επί της ουσίας η κυβέρνηση έστειλε ένα μήνυμα προς την Τουρκία, πως δεν προτίθεται να αρκεστεί στο ρόλο του παρατηρητή μπροστά στις προκλήσεις και είναι έτοιμη για κάθε ενδεχόμενο. Ο πρωθυπουργός κατά την παραμονή του στη Νέα Υόρκη θα έχει σειρά συναντήσεων με αξιωματούχους και προς τούτο βρίσκεται εκεί η υφυπουργός Εξωτερικών Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου. Είχε σειρά συναντήσεων με μέλη του Κογκρέσου και μέλη της αμερικανικής κυβέρνησης με στόχο και την προετοιμασία του Στρατηγικού Διαλόγου, ο οποίος θα διεξαχθεί στην Αθήνα.
Ο αιφνιδιασμός με τη Λιβύη
Ραγδαίες εξελίξεις σημειώθηκαν στις ελληνολιβυκές σχέσεις την περασμένη εβδομάδα, αφού οι υπουργοί εξωτερικών των δύο χωρών κατά την πρόσφατη συνάντησή τους συμφώνησαν να ξεκινήσουν οι διαδικασίες για την οριοθέτηση ΑΟΖ μέσα στον Οκτώβριο. Διαδικασίες που θα εκκινήσουν στην Τρίπολη με τη συνάντηση τεχνικών επιτροπών, και στη συνέχεια στην Αθήνα. Μία κίνηση που για την Ελλάδα εμπεριέχει ρίσκο με δεδομένη την επιρροή της Τουρκίας στη χώρα, διότι η Λιβύη δεν διεκδικεί… Όσκαρ αξιοπιστίας, όπως σημειώνουν έμπειροι διπλωμάτες. Εάν και εφόσον τα πράγματα εξελιχθούν σύμφωνα με τους σχεδιασμούς του υπουργείου Εξωτερικών, τότε το τουρκολιβυκό μνημόνιο θα είναι κενό περιεχομένου. Προς τούτο αρκετοί διπλωμάτες είναι επιφυλακτικοί ως προς τις προθέσεις και τους σχεδιασμούς της Λιβύης. Από την πλευρά του, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης είναι αισιόδοξος, αλλά κρατά μικρό «καλάθι». Κατά τη συνάντησή του με τον Λίβυο υπ. Εξωτερικών εξήγησε ωμά, ότι το συμφέρον της Λιβύης είναι να συμβαδίζει με την Ελλάδα για να έχει ανοιχτές πόρτες στην Ευρώπη.
Επίσης, υπενθύμισε ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο είναι παράνομο και άκυρο για την Ε.Ε. Κάτι που η Τρίπολη λαμβάνει σοβαρά υπόψη της από τη στιγμή που θέλει την Ευρώπη δίπλα της. Παράλληλα, αποφασίστηκε μέσα στο φθινόπωρο να πραγματοποιηθεί επιχειρηματική αποστολή στην Τρίπολη, ενώ θα συνεχιστεί και η εκπαίδευση των στελεχών της ακτοφυλακής, προκειμένου να συμβάλουν στην αποτροπή των μεταναστευτικών ροών. Στη διαμόρφωση της νέας πραγματικότητας σημαντικό ρόλο παίζει και η στάση της Chevron –που έκανε προσφορά για τη Νότια Κρήτη– η οποία διεκδικεί και μερίδιο από τα πετρέλαια της Λιβύης. Όπως ανέφεραν πηγές του ΥΠ.ΕΞ., για την Ελλάδα το σημαντικό είναι να αποδεχτεί η Λιβύη τις πρόνοιες του Διεθνούς Δικαίου που αναγνωρίζουν επήρεια στα νησιά, αλλά και τη μέση γραμμή, όπως την αντιλαμβάνεται η Αθήνα, προκειμένου να μπορέσουν οι συνομιλίες να έχουν αίσιο τέλος. Και το Υπ.Εξ. είναι αισιόδοξο αφού μέχρι τώρα όλες οι επίσημες τοποθετήσεις της Λιβύης έγιναν με σεβασμό στη μέση γραμμή.
Αναδημοσίευση από τη Βραδυνή της Κυριακής
