Μαρία Τσιάκα: «Ο καθρέφτης δεν λέει πάντα την αλήθεια»
«Το πιο δύσκολο είναι να αντέξεις τον πόνο του ασθενή χωρίς να τον εγκαταλείψεις, ακόμη κι όταν ο ίδιος έχει χάσει την ελπίδα του»
Η Μαρία Τσιάκα, ψυχολόγος, δρ Ψυχολογικής Ιατρικής του King’s College Λονδίνου, ιδρύτρια και διευθύντρια του Ελληνικού Κέντρου Διατροφικών Διαταραχών, πιστοποιημένη εκπαιδεύτρια και επόπτρια του Πρωτοκόλλου TBΤ-S για τη Νότια Ευρώπη, μας μιλά για την αντιμετώπιση των διαταραχών πρόσληψης τροφής.
Καλώς ήρθατε δρ Τσιάκα. Έχετε αφιερώσει τα τελευταία 30 χρόνια της καριέρας σας στις διαταραχές πρόσληψης τροφής. Πείτε μας, τι αποτελέσματα έχετε από την εφαρμογή του Πρωτοκόλλου ΤΒΤ-S στη χώρα μας;
«Ναι, είμαι η μοναδική επίσημη εκπρόσωπος και εκπαιδεύτρια σε ολόκληρη τη Μεσόγειο του TBT-S Temperament Based Therapy with Support, ενός καινοτόμου, επιστημονικά τεκμηριωμένου πρωτοκόλλου για την αντιμετώπιση των διαταραχών πρόσληψης τροφής, που βασίζεται στην κατανόηση της νευροβιολογίας των ΔΠΤ και των ιδιοσυγκρασιακών χαρακτηριστικών των ασθενών, όπως το άγχος και η τελειομανία. Στόχος του είναι η μείωση της συμπτωματολογίας (π.χ. περιορισμός τροφής) και η προώθηση της ανάρρωσης μέσω της ενεργούς εμπλοκής τόσο των ασθενών όσο και των γονέων τους. Στο επιστημονικό πρόγραμμα του Πανελλήνιου Συνέδριου Διαιτολογίας και Διατροφής παρουσιάστηκαν δύο ερευνητικές εργασίες που ανέδειξαν τον καθοριστικό ρόλο των διαιτολόγων -διατροφολόγων στη θεραπεία των Διαταραχών Πρόσληψης Τροφής (ΔΠΤ). Τα αποτελέσματα από την εφαρμογή του πρωτοκόλλου στη χώρα μας είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά και κλινικά ουσιαστικά. Η πρώτη έρευνα, “Η υποστηριζόμενη σίτιση σε ενήλικες με ΔΠΤ, ως παρέμβαση πρώτης γραμμής σε ασθενείς με Διαταραχές Πρόσληψης Τροφή”, οδηγεί σε σημαντική μείωση της διατροφικής συμπτωματολογίας, του άγχους και της καταθλιπτικής επιβάρυνσης, καθώς και σε ουσιαστική βελτίωση της ποιότητας ζωής. Η δεύτερη μελέτη, που αφορούσε τη “Διεπιστημονική εφαρμογή του πρωτοκόλλου TBT-S σε ασθενείς και οικογένειες με Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής”, ανέδειξε άμεση μείωση του διατροφικού περιορισμού στους ασθενείς και ταυτόχρονη μείωση της γονεϊκής εμπλοκής στα τελετουργικά των γευμάτων, στοιχείο που αντανακλά βελτίωση της οικογενειακής λειτουργικότητας. Συνολικά, τα δεδομένα αυτά επιβεβαιώνουν ότι το γεύμα δεν αποτελεί απλώς διατροφική σύσταση, αλλά κεντρικό θεραπευτικό εργαλείο, και ότι οι οικογενειοκεντρικές, νευροβιολογικά ενημερωμένες παρεμβάσεις με ενεργό ρόλο των διαιτολόγων – διατροφολόγων μπορούν να επιφέρουν άμεσες και κλινικά σημαντικές αλλαγές στη θεραπεία των διαταραχών πρόσληψης τροφής».
Πώς δρουν οι διαιτολόγοι – διατροφολόγοι;
«Ο ρόλος των διαιτολόγων – διατροφολόγων στη θεραπεία των διαταραχών πρόσληψης τροφής είναι κεντρικός και θεραπευτικός, όχι απλώς συμβουλευτικός. Δεν περιορίζεται στη χορήγηση διατροφικών οδηγιών, αλλά αφορά τη συστηματική αποκατάσταση της σχέσης του ατόμου με το φαγητό και το σώμα. Συγκεκριμένα, διασφαλίζουν την επαρκή και ασφαλή θρέψη, συμμετέχουν ενεργά σε δομημένα θεραπευτικά γεύματα (meal support), βοηθώντας στη διαχείριση του άγχους και των τελετουργικών γύρω από το φαγητό, εκπαιδεύουν ασθενείς και οικογένειες στη νευροβιολογική κατανόηση της διαταραχής, λειτουργούν ως ρυθμιστές του γεύματος, μετατρέποντάς το σε θεραπευτικό εργαλείο και όχι πεδίο σύγκρουσης, συνεργάζονται στενά με την υπόλοιπη διεπιστημονική ομάδα. Η παρουσία τους είναι καθοριστική, γιατί ο φόβος και ο έλεγχος της τροφής δεν είναι απλώς ένα σύμπτωμα των ΔΠΤ, είναι ο ίδιος ο πυρήνας της θεραπείας».
Υπάρχουν μελλοντικά ερευνητικά προγράμματα στα οποία θα συμμετέχετε;
«Ναι, βρίσκομαι σε συνεχή ερευνητική δραστηριότητα στα παρακάτω:
– Αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της εντατικής εξωνοσοκομειακής θεραπείας σε ασθενείς με διαταραχές πρόσληψης τροφής (παραμονή στη θεραπεία, υποτροπή, ικανοποίηση), καθώς και στους φροντιστές τους (ψυχολογική επιβάρυνση, εκφραζόμενο συναίσθημα, προσαρμοστικές/διευκολυντικές συμπεριφορές, πτυχές φροντίδας και ποιότητα ζωής).
– Περαιτέρω ανάλυση των δεδομένων του πρωτοκόλλου TBT-S σε ελληνικό δείγμα (αποδοχή της παρέμβασης, συμμόρφωση/προσκόλληση στη θεραπεία, οικογενειακή λειτουργικότητα).
– Διατροφικές διαταραχές στην εκπαίδευση:γνώσεις, πεποιθήσεις, αντιδράσεις και δεξιότητες διαχείρισης των εκπαιδευτικών, σε συνεργασία με τα Πανεπιστήμια Θεσσαλίας και Κρήτης».
Ποιο ήταν το πιο δύσκολο περιστατικό που έχετε διαχειριστεί;
«Κάθε περιστατικό είναι δύσκολο με το δικό του τρόπο, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν έντονη σωματική επιβάρυνση, βαθιά άρνηση της νόσου και οικογενειακή εξάντληση. Το πιο απαιτητικό στοιχείο δεν είναι η πολυπλοκότητα της διάγνωσης, αλλά η ευθύνη να αντέξεις τις δυσκολίες και τον πόνο του ασθενή χωρίς να τον εγκαταλείψεις, ακόμη και όταν ο ίδιος έχει χάσει την ελπίδατου».
Υπάρχει μεγάλη αύξηση περιστατικών νευρικής ανορεξίας σε παιδιά που βλέπουν το σώμα τους ως μη αποδεκτό και συχνά με διαστρεβλωμένη εικόνα. Τι θα τους λέγατε;
«Θα τους έλεγα ότι ο καθρέφτης δεν λέει πάντα την αλήθεια. Η εικόνα που βλέπουν συχνά φιλτράρεται μέσα από φόβο, πόνο και αυστηρότητα προς τον εαυτό τους. Το σώμα τους δεν είναι ο εχθρός, είναι ο τόπος όπου κατοικεί η ζωή τους. Και όσο δύσκολο κι αν μοιάζει τώρα, η βοήθεια υπάρχει και η σχέση με το σώμα μπορεί να αλλάξει. Δεν χρειάζεται να το παλέψουν μόνοι τους».
Υπήρξε κάποια προσωπική εμπειρία που διαμόρφωσε την επαγγελματική σας πορεία;
«Αν γυρίσω πίσω, δεν ξέρω αν ξεκίνησα με σχέδιο ή με ένστικτο. Μάλλον ορμώμενη από ένα πολύ καθαρό “γιατί” και την ανάγκη να χτίσω κάτι που τότε, στην Ελλάδα του 1997, έλειπε εντελώς: έναν χώρο αποκλειστικά αφιερωμένο στην ανθρώπινη και επιστημονικά τεκμηριωμένη αντιμετώπιση των διατροφικών διαταραχών. Έτσι επέλεξα ένα μονοπάτι χωρίς να είμαι καθόλου σίγουρη πού ακριβώς θα με οδηγήσει, ακούγοντας μόνο μία εσωτερική φωνή που μου έλεγε επιτακτικά ότι εκεί πρέπει να πας. Δεν υπήρχε προορισμός σε αυτό το ταξίδι, πάρα μόνο ένας παλμός∙ και μία βαθιά ανάγκη να δημιουργηθεί ένας χώρος που να αγκαλιάζει, να ακούει, να καταλαβαίνει τις σιωπές, τις κραυγές και το πόνο των ασθενών με διατροφικές διαταραχές».
Αναδημοσίευση από τη «Βραδυνή της Κυριακής»
Προσθέστε το vradini.gr στις προτιμώμενες πηγές σας στη Google και δείτε περισσότερα άρθρα μας στις αναζητήσεις σας. Κάντε κλικ εδώ.
