«Να τι λέω για το όραμα της κλασσικής αρχαιότητας που σκιαγραφήσατε. Ελπίζω ότι το πεδίο αυτό πεθαίνει και ότι πεθαίνει, όσο το δυνατόν γρηγορότερα», ήταν η απάντηση του καθηγητή αρχαίας ιστορίας του Πρίνστον, Ντάν-Ελ Παντίγια Περάλτα, στις αιτιάσεις της ιστορικού Μισέλ Γουίλιαμς που είχε υποστηρίξει πως η ακαδημαϊκή κοινότητα οφείλει να υπερασπιστεί την κλασική αρχαιότητα, καθώς ήταν ο αρχαίος πολιτισμός είχε βάλει τα «λογοτεχνικά και φιλοσοφικά θεμέλια του ευρωπαϊκού και του αμερικανικού πολιτισμού».

Η θυελλώδεις συζήτηση, που είχε γίνει το 2019 κατά το συνέδριο της Εταιρείας Κλασικών Σπουδών με θέμα «Το μέλλον των κλασσικών», ήρθε και πάλι στο προσκήνιο από ένα δημοσίευμα των New York Times για τις θέσεις του καθηγητή Peralta, για τις οποίες έκανε εκτενές αφιέρωμα στις 7 Φεβρουαρίου 2021, με τίτλο «Ο Εικονοκλάστης». O συγκεκριμένος καθηγητής παγίως υποστηρίζει ότι οι κλασικές σπουδές πρέπει να παραμερίσουν την αρχαιοελληνική και ρωμαϊκή αρχαιότητα ως «ρατσιστικές».

Ο Ντάν-Ελ Παντίγια Περάλτα

Αν και η Γουίλιαμς στην τοποθέτηση της είχε κάνει μία μάλλον άκομψη αναφορά στην καταγωγή του Περάλτα, ισχυριζόμενη πως «δεν με ενδιαφέρει αν έχεις την θέση σου επειδή είσαι μαύρος», στην τοποθέτηση της είχε θέσει έναν ουσιώδη προβληματισμό: πρέπει η κλασική αρχαιότητα να πέσει “στην πυρά” της πολιτικής ορθότητας, όπως πρόσφατα με το κίνημα #DisruptTexts που πέτυχε να αφαιρεθεί η «Οδύσσεια του Ομήρου» από το πρόγραμμα σπουδών των σχολείων της Μασαχουσέτης ως «σεξιστική» και «ρατσιστική», γιατί αφορούν ιστορίες «από άλλες κοινωνίες και εποχές, εντελώς παρωχημένες»;

Η επίμαχη αναφορά στο Σάρλοτσβιλ

Πάγια θέση του, καταγόμενου από την Δομινικανή Δημοκρατία καθηγητή, είναι πως η ελληνική και η ρωμαϊκή αρχαιότητα έχουν προκαλέσει «βλάβη» στις κλασικές σπουδές και τις θεωρεί υπαίτιες για την δουλεία, την αποικιοκρατία, τον ρατσισμό, τον φασισμό και τον ναζισμό. Μάλιστα, προς ενίσχυση της επιχειρηματολογίας του, ο Περάλτα κάνει συχνά αναφορά στα γεγονότα του Σάρλοτσβιλ το 2018, που σε κάποιον βαθμό υπήρξαν ο προπομπός της εισβολής των οπαδών του Τραμπ στο Καπιτώλιο.

Τότε ομάδες ακροδεξιών είχαν συγκεντρωθεί στην μικρή αυτή πόλη προκειμένου να διαμαρτυρηθούν για την απομάκρυνση ενός αγάλματος του Στρατηγού των Νοτίων Λι από την κεντρική πλατεία και συγκρούστηκαν με διαδηλωτές του κινήματος Antifa. Από τις συγκρούσεις μία γυναίκα σκοτώθηκε και δεκάδες άλλοι διαδηλωτές των Antifa είχαν τραυματιστεί, όταν ένας νεοναζί έπεσε σκοπίμως με το αυτοκίνητο του, πάνω στους συγκεντρωμένους.

Ο Περάλτα επισημάνει πως πολλοί ακροδεξιοί κράδαιναν στα γεγονότα του Σάρλτοσβιλ σημαίες με τον Παρθενώνα και την αρχαία Ρώμη, γεγονός που αποδεικνύει κατ’ αυτόν ότι «η κλασική αρχαιότητα είναι τόσο αναμεμειγμένη με την λευκή υπεροχή, ώστε είναι πλέον αδιάσπαστη από αυτή» και πως είναι υπεύθυνη «για την εφεύρεση της “λευκότητας” και της συνεχούς κυριαρχίας της».

Κατά «τον πόλεμο των αγαλμάτων» που ξεκίνησε το περασμένο καλοκαίρι από το κίνημα «Black lives matter», ο Peralta είχε χαιρετίσει την αφαίρεση της προτομής του 280υ Αμερικανού προέδρου Γούντροου Γουίλσον.

Είχε καλέσει το πανεπιστήμιο όπου διδάσκει, «να γίνει για πρώτη φορά στην ιστορία του ένα αντιρατσιστικό ίδρυμα». Όσον αφορά την Αρχαία Αθήνα, ο Περάλτα, και άλλοι ομοϊδεάτες του καθηγητές και διανοούμενοι, σημειώνουν πως κακώς θεωρείται παγκοσμίως η κοιτίδα της δημοκρατίας, καθώς παραθέτουν την καταπίεση των γυναικών και τις απάνθρωπες συνθήκες εργασίας των δούλων που τότε επικρατούσαν.

Εκπρόσωπος της άγνοιας

Οι New York Times δικαιολογούν μερικώς τις θέσεις του καθηγητή, εστιάζοντας και στην χώρα καταγωγής του, όπου η κληρονομία από την πολυετή δικτατορία του Ραφαέλ Τρουχίλο είναι ακόμα νωπή. Ο Τρουχίλο παρουσίαζε την πρωτεύουσα της χώρας ως την “Αθήνα του Νέου Κόσμου” και επαινούσε συχνά την Αρχαία Ελλάδα ως «ερωμένη της ομορφιάς, που έγινε αιώνια χάρη στην άψογη λευκότητα των μαρμάρων της», μία ομολογουμένως αποτυχημένη απόπειρα ενός τριτοκοσμικού δικτάτορα, να εμφανιστεί ως κληρονόμος της μεγάλης αρχαίας και ελληνικής παράδοσης.

Όμως η κλασική αρχαιότητα, πριν εργαλειοποιηθεί από την αμερικανική και ευρωπαϊκή άκρα δεξιά, είχε εμπνεύσει «γενιές διανοούμενων, φεμινιστριών και έγχρωμων ακαδημαϊκών», όπως επισημαίνουν οι επικριτές του καθηγητή που παραθέτει η εφημερίδα, που αποκαλούν τον Περάλτα έναν ημιμαθή εκπρόσωπο της «άγνοιας και της πολιτικής ορθότητας» που φιλοδοξεί να «σκοτώσει τις κλασικές σπουδές», ορμούμενος από μηδενιστικές ιδεοληψίες, που κινδυνεύουν να γίνουν κοινός τόπος στις ΗΠΑ και παγκοσμίως.