Ένα αρχείο που θα κρατάει άσβεστη τη μνήμη
Οι άνθρωποι του Τμήματος Ιστορίας του ΠΓΣΣ επιδιώκουν να κάνουν τον κόσμο του συλλόγου συμμέτοχο στην προσπάθεια της ψηφιοποίησης μίας ιστορίας που άρχισε να γράφεται πριν από 135 χρόνια
Το Τμήμα Ιστορίας του Πανιωνίου Γυμναστικού Συλλόγου Σμύρνης αποτελεί μία ανάγκη για τη διατήρηση και αναβίωση της μνήμης του παλαιότερου αθλητικού συλλόγου της χώρας, που μετράει δεκατρεισήμισι δεκαετίες ζωής. Δείχνει την ανάγκη που νιώθει μία κοινότητα να διασώσει και να ανακαλύψει το παρελθόν της.
Ο Πανιώνιος Γυμναστικός Σύλλογος Σμύρνης (Π.Γ.Σ.Σ.) ιδρύθηκε το 1890 και είναι ο παλαιότερος αθλητικός σύλλογος στην Ελλάδα. Διαθέτει μία πλούσια ιστορία, γεμάτη χαρές και λύπες, ένδοξες στιγμές, συγκινήσεις και ρομαντισμό. Αυτήν την ιστορία ένιωσε την ανάγκη να διασώσει η κοινότητα του Πανιωνίου, δημιουργώντας το Τμήμα Ιστορίας ΠΓΣΣ.

1922. Η αντρική ομάδα «Βόλεϋ Μπωλ» πρωταθλήτρια τουρνουά στη Σμύρνη τον Φλεβάρη του ίδιου έτους.
Όρθιοι από αριστερά Χαϊδεμένος, Πουλάκης, Κυριαζίδης και Μανιατίδης.
Καθιστοί από αριστερά Σκιαδάς, Καραμπάτης (αρχηγός) και Ρετέλας.
«Οι άνθρωποι είναι συλλέκτες», μας λένε οι υπεύθυνοι του Τμήματος, που επιδιώκουν να εμπλέξουν σε αυτό το εγχείρημα «τον κόσμο γύρω από τον Πανιώνιο, που ασχολείται όλη του τη ζωή με το Σύλλογο και συλλέγει αυτοκόλλητα, αποκόμματα εφημερίδων, κασκόλ, αναπτήρες και οτιδήποτε έχει πάνω του το έμβλημα της ομάδας. Ο καθένας μας έχει ένα μικρό μουσείο σπίτι του», αναφέρουν.
Μιλώντας για το αρχείο του Πανιωνίου, οι άνθρωποι πίσω από το Τμήμα Ιστορίας ΠΓΣΣ κάνουν λόγο για ένα «πολύπαθο αρχείο». «Το πρώτο αρχείο έμεινε στη Σμύρνη. Όταν έφυγαν οι άνθρωποι του Πανιωνίου δεν πιστεύαν ότι θα χαθεί η Σμύρνη, οπότε το άφησαν εκεί και δεν ξαναβρέθηκε ποτέ», ενώ για το δεύτερο αρχείο μάς ενημερώνουν πως χάθηκε το 1940-41, όταν το γήπεδο του Πανιωνίου στη Νέα Σμύρνη έγινε αποθήκη των κατακτητών. «Από κει και πέρα, ό,τι υλικό έχει διασωθεί, είναι πολύ φτωχό. Ο μοναδικός τρόπος να δημιουργηθεί ένα αρχείο του αθλητικού συλλόγου είναι να φτιαχτεί ένα τμήμα που θα στοχεύει στην ανακάλυψη και διάσωση του υλικού που υπάρχει και που είναι διάσπαρτο ανάμεσα στους φίλους του Πανιωνίου», τονίζουν.

1952. Τελικός Κυπέλλου Ελλάδας στο γήπεδο της Λεωφόρου Αλεξάνδρας ανάμεσα σε Πανιώνιο και Ολυμπιακό.
Ο πρώτος αγώνας (01/06) έληξε ισόπαλος 2-2, με γκολ του Ο.Σ.Φ.Π. στο 90′ και ο τελικός οδηγήθηκε σε επαναληπτικό (15/06) όπου ο Π.Γ.Σ.Σ. έχασε 2-0.
Η σύνθεση του Π.Γ.Σ.Σ.: Πεντζαρόπουλος, Κασάπογλου, Κερδεμελίδης, Ιάκ. Ζαρκάδης, Παυλίδης, Στάικος, Σκορδίλης, Νεστορίδης, Τσολιάς, Ν. Ζαρκάδης, Σωτηριάδης.
Από το έγγραφο της Ε.Π.Ο. κρατάμε ότι ο κυπελλούχος της προηγούμενης χρονιάς όφειλε να παραδώσει το τρόπαιο προς “καθαρισμόν” και (εκ νέου) “χάραξιν” και ότι μέρος των εσόδων του αγώνα θα δινόταν “υπέρ της Προνοίας Βορείων Επαρχειών Ελλάδος” θυμίζοντάς μας ότι η χώρα βρισκόταν στα ταραγμένα οικονομικά και πολιτικά μετεμφυλιακά χρόνια.
Οι συζητήσεις για τη δημιουργία του Τμήματος ξεκίνησαν τον Σεπτέμβριο του 2024, και τον Δεκέμβριο κατατέθηκε σχετική πρόταση στο διοικητικό συμβούλιο του Συλλόγου. «Από τον Δεκέμβριο και μετά, ανοιγόμαστε αρχικά στην οικογένεια του Πανιωνίου και, σε δεύτερο χρόνο, σε άλλες οικογένειες (Ομοσπονδίες, κοινωνικοί επιστήμονες)», μας αναφέρουν οι συντελεστές του εγχειρήματος αυτού.
Ο βασικός στόχος του Τμήματος είναι η δημιουργία ενός ψηφιακού αρχείου, προσβάσιμου στο διαδίκτυο. Μέχρι τότε, όμως, και καθώς το αρχείο βρίσκεται ακόμη υπό συλλογή και διαμόρφωση, ένα μέρος του εκτίθεται στη σελίδα του Τμήματος στο Facebook (Τμήμα Ιστορίας ΠΓΣΣ), που δημιουργήθηκε τον Απρίλιο του 2025, με σκοπό να γίνει γνωστό το εγχείρημα στο ευρύ κοινό. «Έχουμε δύο στόχους μέσα από τη σελίδα μας στο Facebook: να εμπλακεί περισσότερος κόσμος στο εγχείρημα και να μας εμπιστευτεί ώστε να μας παραδώσει το υλικό που διαθέτει, είτε πλήρως είτε μόνο για την ψηφιοποίησή του», τονίζουν οι υπεύθυνοι του Τμήματος. Συνεπώς, αν κάποιος δεν επιθυμεί να αποχωριστεί τη συλλογή που διαθέτει, μπορεί απλώς να τη διαθέσει προς ψηφιοποίηση. Ένα κομμάτι, ακόμη, του αρχείου που έχει συλλεχθεί, «το επεξεργαζόμαστε για να καταλάβουμε τι έχουμε στα χέρια μας και να το ταξινομήσουμε», αναφέρουν οι άνθρωποι που με πάθος και μεράκι έχουν αναλάβει αυτό το έργο.

1953. Σχολικοί ποδηλατικοί αγώνες στο γήπεδο του Πανιωνίου.
Στη φωτογραφία μαθητής της Σχολής Νεσλιχανίδη.
Τέσσερα χρόνια νωρίτερα, το 1949, ο Σύλλογος κατέκτησε το Πανελλήνιο Πρωτάθλημα Ποδηλασίας το οποίο διοργάνωνε η Ποδηλατική Ομοσπονδία.
«Γύρω από το Τμήμα υπάρχει ένας κόσμος με διαφορετικές καταβολές, προερχόμενος από διαφορετικούς εργασιακούς χώρους και γειτονιές, που μας ενώνει το ότι είμαστε μέλη του Πανιωνίου και ενδιαφερόμαστε για την ιστορία του. Έχουμε γραφίστες, προγραμματιστές, φοιτητές τμημάτων Ιστορίας, που συνεισφέρουν στην προσπάθεια» δηλώνουν, για να καταλήξουν πως «ο Πανιώνιος είναι οι άνθρωποί του και ανυπομονούμε να βρούμε όλους αυτούς τους ανθρώπους, όχι μόνο για να μας ανοίξουν τα σεντούκια τους, αλλά για να μας ανοίξουν τις καρδιές τους».

1926. Γυναικεία ομάδα βόλεϊ του Πανιωνίου Γ.Σ.Σ.
(Όρθια και τρίτη από αριστερά διακρίνεται η αρχηγός Λιλή Καραμπάτη.)
Το πρώτο γυναικείο πρωτάθλημα «Βόλλεϋ Μπώλ» διοργανώθηκε από τον Πανιώνιο (4-11 Απριλίου 1926, Παναθηναϊκό Στάδιο) με τη συμμετοχή τεσσάρων ομάδων.
Αναδημοσίευση από τη Βραδυνή της Κυριακής
Προσθέστε το vradini.gr στις προτιμώμενες πηγές σας στη Google και δείτε περισσότερα άρθρα μας στις αναζητήσεις σας. Κάντε κλικ εδώ.