Οι περισσότεροι άνθρωποι του κόσμου όταν ξυπνάνε το πρωί ζητούν κυρίως ένα πράγμα, έναν καφέ. Ο καφές, στις πάρα πολλές μορφές του σήμερα, είναι το δημοφιλέστερο ρόφημα στον κόσμο και αυτό με τη μεγαλύτερη ποικιλία.

Συνοδεύει το πρωινό, τις εξόδους, τα ταξίδια και ίσως ακόμα περισσότερες πτυχές της ζωής των ανθρώπων ανά την υφήλιο. Υπάρχει και για όλα τα γούστα: εσπρέσο, καπουτσίνο, ελληνικός, φίλτρου, μακιάτο, λούνγκο, φρέντο, αμερικάνο, λάττε, ιρλανδικός, νες, φραπέ, στρέττο, κορέτο, νορμάλε, αφογκάτο, κοζίτο, φροζίτο και άλλες πολλές παραλλαγές σε ροφήματα με δόσεις καφέ. Πίνεται σκέτος, με ολίγη, μέτριος, μέτριος προς γλυκός, γλυκός, ανάλογα με τις προτιμήσεις του καθενός όσον αφορά τη ζάχαρη.

Τον βρίσκουμε και στα παγωτά, με γεύση μόκα!

Πώς ανακαλύφθηκε και έφτασε στη μορφή που ξέρουμε σήμερα

Ο Κάλντι ήταν ένας βοσκός στα βουνά της Αιθιοπίας. Μια μέρα παρατήρησε ότι οι κατσίκες του ήταν πολύ πιο ζωηρές, όταν έτρωγαν τους καρπούς ενός θάμνου, που έμοιαζαν με κεράσια. Όταν δοκίμασε κι εκείνος, βεβαιώθηκε ότι οι καρποί του έδιναν περισσότερη ενέργεια.

Το είπε σε έναν μοναχό στο κοντινό μοναστήρι, ο οποίος έφτιαξε ρόφημα με τους καρπούς και εντυπωσιάστηκε από το πόση εγρήγορση του έδωσαν. Οι καρποί διαδόθηκαν σταδιακά στην περιοχή, αργότερα στη χώρα και μέσω εμπόρων, έφτασαν και στην αραβική χερσόνησο, κάποια στιγμή τον 12ο αιώνα. Ο βοσκός είχε ανακαλύψει τον καφέ!

Η χώρα που εξέλιξε πρώτη τον καφέ ήταν η Υεμένη, όπου έβρασαν τους κόκκους και έφτιαξαν το διάσημο πια ρόφημα. Από εκεί προήλθε και το όνομα του «Qahwa», που προφέρεται «κάουα», ήταν μία από τις λέξεις που χρησιμοποιούσαν οι Άραβες για το κρασί, το οποίο αντικατέστησε ο καφές ως το πιο διαδεδομένο ποτό, καθώς το αλκοόλ απαγορεύτηκε από το Ισλάμ.

Η λέξη πέρασε από πολλά στάδια και μετατροπές, με κάθε χώρα να χρησιμοποιεί διαφορετική προφορά, μέχρι που κατέληξε στη μορφή που είναι γνωστή σήμερα.

Έγινε το πιο δημοφιλές ρόφημα όχι μόνο των Αράβων, αλλά και των Περσών και των Τούρκων. Βενετοί έμποροι τον έφεραν στην Ιταλία, όπου αρχικά αντιμετωπίστηκε ως «σατανικό ποτό», μέχρι που τον δοκίμασε ο Πάπας Κλήμης Η’ και ενθουσιάστηκε τόσο με τη γεύση, που έδωσε την άδεια να τον καταναλώνουν ελεύθερα όλοι οι Χριστιανοί. Τον 17ο αιώνα, οι Ολλανδοί ήταν οι πρώτοι που κατόρθωσαν να πάρουν σπόρους από τους Άραβες, καθώς απαγορευόταν η εξαγωγή τους, για να διατηρήσουν το μονοπώλιο. Οι Ολλανδοί τους φύτεψαν στις αποικίες τους στην Ινδονησία.

Τον ίδιο αιώνα και αφού το ρόφημα είχε διαδοθεί σε όλη την Ευρώπη, αναπόφευκτα ο καφές έφτασε και στον «Νέο Κόσμο», την Αμερική.

Οι Ευρωπαίοι άποικοι αρχικά έπιναν κυρίως τσάι, όπως συνηθιζόταν στη γηραιά ήπειρο. Το 1773, όμως, όταν επιβλήθηκε βαρύς φόρος στο τσάι από τον βρετανό βασιλιά Γεώργιο Γ’, έγινε πατριωτικό καθήκον των Αμερικάνων να μποϊκοτάρουν το τσάι και έτσι στράφηκαν προς τον καφέ, που μέχρι σήμερα είναι το πιο δημοφιλές ρόφημα στη χώρα.

Ο περίφημος βραζιλιάνικος καφές προέκυψε από την προσπάθεια του Francisco de Mello Palheta, που ταξίδεψε μέχρι τη Γουϊνέα, για να πάρει σπόρους από τους Γάλλους αποίκους. Φυσικά αρνήθηκαν να τους πουλήσουν για να διατηρήσουν το μονοπώλιο, αλλά τελικά ο Palheta κατάφερε να τους εξασφαλίσει χάρη στη γοητεία του.

Η σύζυγος του κυβερνήτη τον ερωτεύτηκε και οι σπόροι του καφέ ήταν μια ασήμαντη θυσία για τον αγαπημένο της. Τους έδωσε κρυφά και άλλαξε την ιστορία του ροφήματος. Έτσι έφθασε ο καφές στη Βραζιλία, όπου λόγω του κλίματος και των τεράστιων εκτάσεων, η χώρα έχει πλέον τη μεγαλύτερη παραγωγή καφέ, η οποία αποφέρει τεράστια έσοδα.

Ο «τούρκικος» ή και «ελληνικός» στο μπρίκι

Αν και «ανακαλύφθηκε» στην Αιθιοπία, ο καφές διαδόθηκε κυρίως στην αραβική χερσόνησο. Τον 16ο αιώνα έφτασε και στην Κωνσταντινούπολη, από Σύριους εμπόρους. Ο αραβικός ή ελληνικός ή τούρκικος ή βυζαντινός καφές, βράζεται μαζί με το νερό για πολύ λίγη ώρα, μέχρι που τα δύο υλικά αναμειγνύονται πλήρως.

Διαδόθηκε σε όλη την Ευρώπη και επικράτησε ως ένα από τα πιο δημοφιλή ροφήματα, μέχρι και την εμφάνιση του «καπουτσίνο» στις αρχές του 18ου αιώνα.

Οι ελληνικές… πατέντες

Πιο διαδεδομένος καφές με ελληνική προέλευση είναι ο φραπέ. Ανακαλύφθηκε τυχαία στη Θεσσαλονίκη το 1957 από τον Δημήτρη Βακόνδιο και υπήρξε κάποτε η πιο δημοφιλής παραγγελία στις καφετέριες της χώρας ως «φραπές γλυκός με γάλα».

Ο αντιπρόσωπος της ελβετικής εταιρίας Nestlé στην Ελλάδα Γιάννης Δρίτσας παρουσίαζε ένα νέο προϊόν για παιδιά, ένα σοκολατούχο ρόφημα, που παρασκευαζόταν στιγμιαία αναμιγνύοντάς το με γάλα και χτυπώντας το με σέικερ. Ο Δημήτριος Βακόνδιος, υπάλληλος του Δρίτσα, συνήθιζε να πίνει Nescafé, στιγμιαίο καφέ που παρασκευάζεται από την Nestlé. Σε ένα διάλειμμα που έκανε κατά την διάρκεια της έκθεσης θέλησε να πιει καφέ, αλλά επειδή δεν έβρισκε ζεστό νερό σκέφτηκε να χρησιμοποιήσει το σέικερ για να φτιάξει τον καφέ του με κρύο νερό.

Έβαλε καφέ, ζάχαρη και νερό, τα κούνησε και δημιούργησε τον πρώτο καφέ φραπέ της ιστορίας. Μετά από χρόνια δήλωνε ότι δε μπορούσε να συνειδητοποιήσει πως ένα απλό πείραμα τον οδήγησε στην εφεύρεση του διασημότερου ροφήματος στην Ελλάδα.

Το παράδοξο, τουλάχιστον για τους Έλληνες, είναι και η δημιουργία των παγωμένων ειδών καφέ όπως ο φρέντο εσπρέσο και ο φρέντο καπουτσίνο, που καταναλώνονται ευρέως στην Ελλάδα ακόμα και τους χειμερινούς μήνες.

Τα 6 πράγματα που μάθαμε για τον καφέ το 2020

Σύμφωνα με την κυπριακή ιστοσελίδα goodlife και με αφορμή τη σημερινή ημέρα της 1ης Οκτωβρίου, φέτος προέκυψαν νέα στοιχεία βάσει πρόσφατων ερευνών για το ρόφημα του καφέ:

  • 1. Περισσότερα από δύο φλιτζάνια καφέ την ημέρα μπορούν να μειώσουν το σωματικό λίπος στις γυναίκες
    Σύμφωνα με μελέτη από το «National Health and Nutrition Examination Survey-Ερευνητικό Κέντρο για τη Διατροφή και τη Δημόσια Υγεία στις ΗΠΑ» οι γυναίκες που πίνουν τουλάχιστον δύο φλυτζάνια καφέ την ημέρα μπορεί να έχουν χαμηλότερο σωματικό λίπος από τις γυναίκες που δεν πίνουν καθόλου καφέ ή ακόμα και από εκείνες που πίνουν λιγότερο από δύο φλιτζάνια καφέ την ημέρα. Αυτό το συμπέρασμα προέκυψε, αφού μελετήθηκε η σχέση μεταξύ της κατανάλωσης καφέ και του συνολικού σωματικού λίπους σε άνδρες και γυναίκες μεταξύ 20 και 69 ετών. Διαπιστώθηκε, ακόμη, ότι οι γυναίκες ηλικίας 20 έως 44 ετών που έπιναν μεταξύ δύο και τριών φλιτζανιών καφέ την ημέρα είχαν 3,4% λιγότερο σωματικό λίπος από εκείνες, που δεν έπιναν συχνά, ενώ για την ηλιακή ομάδα μεταξύ 45 και 69 ετών, το ποσοστό αυτό ήταν έως και 4,1% χαμηλότερο.
  • 2. Η κατανάλωση καφέ μπορεί να βοηθήσει στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης νευροεκφυλιστικής νόσου
    Το Ινστιτούτο Επιστημονικών Πληροφοριών για τον Καφέ ( Institute for Scientific Information on Coffee)  κυκλοφόρησε μια έκθεση, που διαπίστωνε ότι η τακτική κατανάλωση καφέ μπορεί να μειώσει τον μελλοντικό κίνδυνο ανάπτυξης νευροεκφυλιστικής νόσου, όπως είναι οι  ασθένειες του Αλτσχάιμερ και του Πάρκινσον. Η έκθεση βασίστηκε στην εξέταση προηγούμενων μελετών που αξιολόγησαν την επίδραση της κατανάλωσης καφέ στις προαναφερθείσες ασθένειες. Με βάση τα νέα δεδομένα που προέκυψαν, οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι υπάρχει πιθανότητα η «μέτρια» κατανάλωση καφέ (τρία έως πέντε φλιτζάνια την ημέρα, όπως ορίζεται από την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων) να βοηθήσει στη μείωση του κινδύνου ασθένειας.
  • 3. Οι επιστήμονες ανακαλύπτουν πώς να φτιάξουν το τέλειο φλιτζάνι καφέ (και πιο φθηνά)
    Ερευνητές στο Πανεπιστήμιο του Πόρτσμουθ στην Αγγλία (University of Portsmouth)  προσπάθησαν να βρουν έναν τρόπο να φτιάξουν έναν καταπληκτικό εσπρέσο – και πέτυχαν όχι μόνο αυτό, αλλά το έφτιαξαν επίσης σε χαμηλότερη τιμή και με λιγότερη σπατάλη. Ενώ ο εσπρέσο συνήθως παρασκευάζεται χρησιμοποιώντας έναν πολύ καλά αλεσμένο καφέ και υψηλή πίεση για το νερό, το πείραμα διαπίστωσε ότι λιγότερο αλεσμένος καφές μπορεί να φτιάξει έναν ωραιότερο εσπρέσο. «Με το ψιλό άλεσμα, οι κόκκοι του καφέ γίνονται τόσο λεπτοί, ώστε σε κάποια σημεία φράζουν τη δίοδο του νερού και τα «φραγμένα» τμήματα ουσιαστικά σπαταλώνται, γιατί το νερό δεν μπορεί να τα διαπεράσει και να δώσει το γευστικό ρόφημα καφέ στο φλιτζάνι μας. Άρα, όταν χρησιμοποιούνται λιγότεροι κόκκοι καφέ που είναι χοντροαλεσμένοι, έχουμε ως αποτέλεσμα πιο αποτελεσματική εκχύλιση.
  • 4. Σας αρέσει ο καφές; Μάλλον, ότι η καφεΐνη βρίσκεται στο αίμα σας
    Ερευνητές από το Πολιτειακό Πανεπιστήμιο του Όρεγκον (Oregon State University) δημοσίευσαν έρευνα, σύμφωνα με την οποία οι άνθρωποι που πίνουν τακτικά καφέ (και τσάι) μπορεί στην πραγματικότητα να έχουν ίχνη καφεΐνης στο αίμα τους – αλλά δεν χρειάζεται πανικός-, καθώς αυτό δεν φαίνεται να συνιστά κάποιο ιδιαίτερο θέμα. «Από την άποψη «μόλυνσης », η καφεΐνη δεν αποτελεί μεγάλη ανησυχία για τους ασθενείς, αν και μπορεί να είναι ένα σχόλιο για τη σημερινή κοινωνία», εξήγησε ο Luying Chen, Ph.D. φοιτητής που συμμετείχε στην έρευνα.
  • 5. Πώς θα καταλάβεις, αν ήπιες πολύ καφέ;
    Ο γαστρεντερολόγος Will Bulsiewicz, έδωσε ένα απλό tip, που κάνει και ο ίδιος για να καταλάβει, εάν πίνει λίγο ή πολύ καφέ (και πολύ λίγο νερό). «Αν παρατηρήσω ότι τα χείλη μου αρχίζουν να στεγνώνουν, σημαίνει ότι πίνω περισσότερο καφέ από όσο πρέπει». Τι προτείνει; Να ελέγχετε τα χείλια σας κάθε πρωί. Εάν είναι μαλακά και ενυδατωμένα, τότε όλα καλά. Εάν όμως είναι ξηρά και με σκασίματα, τότε έχουν αφυδατωθεί. Συνεπώς, αντί για καφέ πρέπει να ξεκινάτε την ημέρα σου με δύο ποτήρια νερό.
  • 6. Πώς να μην το παρακάνετε με τον καφέ;
    Εάν ανήκετε σε εκείνη την κατηγορία, που είτε έχετε χαμηλές αντοχές στην καφεΐνη είτε υπέρ καταναλώνετε καφέ, υπάρχει τρόπος να το μετριάσετε, όπως εξήγησε  ο γαστρεντερολόγος Marvin Singh. Πρέπει να δώσετε προσοχή στις δόσεις του καφέ, καθώς πρέπει να είναι μικρές. «Για παράδειγμα,  μπορείτε να απολαύσετε τον καφέ σας  το πρωί και στο υπόλοιπο της ημέρας αντί για καφέ να πιείτε μόνο με πράσινο τσάι. Ακόμη, μπορείτε να δοκιμάσετε να πιείτε αργά τον καφέ σας το πρωί, κάτι που μπορεί να σας βοηθήσει, ώστε να πίνετε περίπου 10 mg καφεΐνης κάθε φορά».

Με πληροφορίες από Μηχανή του Χρόνου και SanSimera.gr