Όταν ο Βασιλικός Κήπος εθνικοποιήθη το 1927, επό Αβασιλεύτου, εκκίνησε μία περίοδος κατά την οποίαν την φροντίδα του σπουδαιότερου πνεύμονος πρασίνου του κέντρου των Αθηνών ανέλαβε αποκλειστικώς το ελληνικό Δημόσιο. Ήδη, από την έξωση του Όθωνος και της Αμαλίας το 1862, ο Κήπος είχε αρχίσει να γίνεται επισκέψιμος, για ορισμένες ώρες, στο κοινό, ενώ οι Βαυαροί κηπουροί αντικατεστάθησαν σιγά σιγά από Έλληνες. Όπως και να το δει κανείς, η αναχώρησις από την Ελλάδα της παθιασμένης με την Δενδροκομία βασιλίσσης ήταν μία δυσαναπλήρωτη απώλεια. Ανεξαρτήτως πολιτικής ή πολιτειακής καταστάσεως, έκτοτε, στην διαχείριση του Κήπου ενεπλάκησαν υπουργεία, Δήμος και Υπηρεσίες, με τα γνωστά αποτελέσματα.

Την εγκατάλειψη του πάλαι ποτέ κοσμήματος του Λεκανοπεδίου επεχείρησαν να ανακόψουν αρκετοί δήμαρχοι, όπως και σύλλογοι ιδιωτών που συνεστήθησαν επί τούτου. Ιδιαιτέρως δραστήριος υπήρξε τα τελευταία έτη η Εταιρεία Φίλων του Εθνικού Κήπου, με πρωτοστάτη τον Ιωάννη Κωστόπουλο της Τραπέζης Πίστεως. Μαζί με άλλους περιοίκους συνεκέντρωσαν σημαντικά ποσά αλλά και τεχνογνωσία για την αναβάθμιση του Κήπου. Το 2018 μάλιστα, είχαν αντισταθεί σθεναρώς στη  πρωτοβουλία του τότε δημάρχου Γεωργίου Καμίνη για την αντικατάσταση των χωμάτινων μονοπατιών με τεχνητά δάπεδα και άλλες παρεμβάσεις που θα αλλοίωναν και θα κατέστρεφαν την εικόνα του Κήπου.

Μία νέα πρωτοβουλία για να αντιστραφεί η πορεία του Κήπου προς τον μαρασμό ανεκοινώθη, προσφάτως, από τον Κώστα Μπακογιάννη, ύψους 1.800.000 ευρώ. Η χρηματοδότησις είναι εξ’ ολοκλήρου από ευρωπαϊκά κονδύλια, αλλά θα επαρκεί μόνον για ένα μικρό μέρος εργασιών, κυρίως για τις διαδρομές. Το όνειρο για μία συνολική ανάπλαση του Κήπου, θα περιμένει.

Πού είναι η προτομή της Αμαλίας;

Η αγάπη μίας βασιλίσσης για την Δενδροκομία και την Ανθοκομία είναι η αιτία για την δημιουργία του μεγαλύτερου πνεύμονος πρασίνου στο κέντρο των Αθηνών, εκτάσεως περίπου 150 στρεμμάτων. Για λόγους που άπτονται του ελληνικού παραδόξου, σήμερα στον Εθνικό, πρώην Βασιλικό Κήπο, δεν υπάρχει, ανάμεσα στις άλλες προτομές, ουδέν ίχνος που να υπομιμνήσκει την προσφορά της.

Στα τέλη του 19ου αιώνος ο Γάλλος συγγραφεύς Σαρλ Μωράς επισκεπτόμενος την Αθήνα σημειώνει: «Πίσω από τα Ανάκτορα, ο Βασιλικός Κήπος κατάφυτος από σπάνια είδη, σκορπίζει σε όλες τις λεωφόρους που τον περιβάλλουν μία πνοή πιο ελαφριά, μεστή από φυλλωσιά και τρεχούμενα νερά».

Χμ, πόσοι άραγε από τους σύγχρονους επισκέπτες του μετονομασθέντος εις Εθνικόν Κήπον να γνωρίζουν την ιστορία του; Πόσοι, άραγε, να έχουν υπ’ όψιν τους τον εμπνευστή και δημιουργό του; Πόσοι να ομνύουν στην εξαιρετική πρωτοβουλία της βασιλίσσης Αμαλίας – διότι περί αυτής πρόκειται. Ας μην απατώμεθα. Όταν μετά την δολοφονία του Καποδίστρια οι Μεγάλες Δυνάμεις (Αγγλία, Ρωσία, Γαλλία) επιλέγουν τον δευτερότοκο υιό του βασιλέως Λουδοβίκου της Βαυαρίας για τον νεοσύστατο Θρόνο της Ελλάδος, η Αθήνα, ή, πιο σωστά, «αι Αθήναι», αφού επρόκειτο για συνένωση δήμων επί Θησέως, είναι ένα ξηρόν άστυ. Η αγάπη της πρωτότοκης κόρης του δουκός του Όλτενμπουργκ, την οποίαν θα νυμφευθεί ο Όθων το 1836, για την δενδροκομία και την ανθοκομία, θα μεταμορφώσει κυριολεκτικώς την νέα πρωτεύουσα του Ελληνικού Βασιλείου. Τούτη δεν θα περιορισθεί μόνον στον κήπο της, όπισθεν των Ανακτόρων, αλλά θα επεκταθεί σε δενδροστοιχίες των οδών Πειραιώς, Λιοσίων, Πατησίων, Ηρώδου Αττικού και… Αμαλίας, της οδού που φέρει το όνομά της, χωρίς τον συνοδευτικό τίτλο.

Μετρώ μία προς μία, σε πρόσφατη επίσκεψή μου, τις προτομές του Κήπου: Ι.Γ. Εϋνάρδος, Ιωάννης Καποδίστριας, Σπύρος Σαμάρας, Διονύσιος Σολωμός, Αριστοτέλης Βαλαωρίτης, Ζαν Μωρεάς. Πού είναι η προτομή της Αμαλίας;

Από την έντυπη έκδοση της «Βραδυνής της Κυριακής»