Σε μια κομβική στιγμή για το μέλλον του ελληνικού τουριστικού προϊόντος, οι υπουργοί Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου και Τουρισμού, Όλγα Κεφαλογιάννη, παρουσίασαν το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό (ΕΧΠ-Τ).

Κεντρικός άξονας του σχεδίου είναι η μετάβαση σε ένα μοντέλο ποιοτικής και βιώσιμης ανάπτυξης, με απόλυτο σεβασμό στο φυσικό περιβάλλον και τη φέρουσα ικανότητα κάθε τόπου.

Οι 5 ζώνες και τα νέα όρια δόμησης

Η βασικότερη αλλαγή αφορά την αύξηση της ελάχιστης απαιτούμενης έκτασης για τουριστική ανάπτυξη στην εκτός σχεδίου δόμηση.

Η Ελλάδα χωρίζεται σε 1.035 Δημοτικές Ενότητες, οι οποίες κατηγοριοποιούνται ως εξής:

1. Περιοχές (Α) – Ελεγχόμενης Ανάπτυξης: Περιοχές με έντονη πίεση (π.χ. Μύκονος, Σαντορίνη, Ρόδος, Κέρκυρα κ.α.). Η αρτιότητα αυξάνεται στα 16 στρέμματα.
2. Περιοχές (Β) – Ανεπτυγμένες: Περιοχές με σημαντική πίεση αλλά περιθώρια ποιοτικής αναβάθμισης. Η αρτιότητα ορίζεται στα 12 στρέμματα.
3. Περιοχές (Γ-Δ) – Αναπτυσσόμενες & Πρώιμης Ανάπτυξης: Η αρτιότητα ορίζεται στα 8 στρέμματα.
4. Περιοχή (Ε) – Ενίσχυσης Ειδικής Ανάπτυξης: Περιοχές με κίνητρα για θεματικό τουρισμό, με αρτιότητα 8 στρέμματα.

Προστασία ακτών και όρια κλινών

Το νέο πλαίσιο εισάγει αυστηρή προστασία στην παράκτια ζώνη: Στα πρώτα 25 μέτρα από την ακτογραμμή απαγορεύεται πλήρως κάθε κατασκευή, με εξαίρεση υποδομές κοινής ωφέλειας (π.χ. πρόσβαση ΑμεΑ).

Παράλληλα, μπαίνει «κόφτης» στις νέες κλίνες:

ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ

Πόθεν Έσχες: Η δήλωση του Δημήτρη Κουτσούμπα – Τι κατέθεσε ο ΓΓ του ΚΚΕ στη Βουλή

ΕΠΟΜΕΝΟ

Στο στόχαστρο της Τροχαίας τα ηλεκτρικά πατίνια: 214 παραβάσεις σε ένα τετραήμερο στην Αττική

• Περιοχές Α: Ανώτατο όριο 100 κλίνες.
• Περιοχές Β: Έως 350 κλίνες.
• Περιοχές Γ-Ε: Χωρίς οριζόντιο περιορισμό.

Η στρατηγική για τα νησιά

Τα νησιά (πλην Κρήτης και Εύβοιας) χωρίζονται σε τρεις ομάδες βάσει έκτασης:

• Μεγάλα (>250 τ.χλμ.): Αυστηρός έλεγχος.
• Μεσαία (20-250 τ.χλμ.): Μόνο ήπια ανάπτυξη έως 100 κλίνες.
• Μικρά (<20 τ.χλμ.): Ήπιες χρήσεις έως 100 κλίνες.
• Νησιά <1.000 στρεμμάτων: Πλήρης θωράκιση.

Χρονοδιάγραμμα και βραχυχρόνια μίσθωση

Η κυβέρνηση επιδιώκει να γυρίσει σελίδα χωρίς να αιφνιδιάσει την αγορά. Θα υπάρξει περίοδος 50 ημερών για σχόλια (έως τις 25 Μαΐου), με στόχο η σχετική ΚΥΑ να έχει εκδοθεί και πάρει ΦΕΚ έως τα τέλη Ιουνίου.

Σημειώνεται ότι έργα με ήδη εγκεκριμένες περιβαλλοντικές μελέτες δεν επηρεάζονται.

Για τη βραχυχρόνια μίσθωση, η κ. Κεφαλογιάννη τόνισε ότι απαιτείται συνολικός σχεδιασμός με γεωγραφικές ζώνες περιορισμού και ρυθμίσεις στη χρονική διάρκεια.

12 ερωτήσεις και απαντήσεις για το νέο χωροταξικό πλαίσιο για τον τουρισμό

1. Τι είναι το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό (ΕΧΠ-Τ); Το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό αποτελεί ένα εθνικό σχέδιο που καθορίζει πού και με ποιους κανόνες μπορεί να αναπτύσσεται ο τουρισμός στη χώρα. To ΕΧΠ-Τ αποσκοπεί στον προσδιορισμό στρατηγικών κατευθύνσεων και μεσο-μακροπρόθεσμων στόχων σε εθνικό επίπεδο, για τη χωρική διάρθρωση του τομέα του τουρισμού, με όρους οικονομικής, περιβαλλοντικής και κοινωνικής βιωσιμότητας και αειφορίας. Στόχος του είναι η τουριστική ανάπτυξη να γίνεται με πιο οργανωμένο και βιώσιμο τρόπο, προστατεύοντας παράλληλα το φυσικό περιβάλλον, τις τοπικές κοινωνίες και τον ιδιαίτερο χαρακτήρα κάθε περιοχής.
2. Γιατί δεν υπήρχε Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό μέχρι σήμερα; Το προηγούμενο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό, που θεσμοθετήθηκε το 2009, ακυρώθηκε από το Συμβούλιο της Επικρατείας για τυπικούς λόγους που αφορούσαν τη διαδικασία έγκρισής του – και όχι την ουσία των προβλέψεών του. Έτσι, για πολλά χρόνια η χώρα δεν διέθετε ένα σύγχρονο και επικαιροποιημένο στρατηγικό εργαλείο για τη χωρική οργάνωση της τουριστικής ανάπτυξης, σε μια περίοδο κατά την οποία ο ελληνικός τουρισμός εξελισσόταν δυναμικά και αντιμετώπιζε νέες προκλήσεις, όπως η κλιματική αλλαγή και οι αυξημένες πιέσεις σε δημοφιλείς προορισμούς.
3. Ποιοι είναι οι βασικοί στόχοι και οι στρατηγικές κατευθύνσεις του ΕΧΠ-Τ; Βασικός στόχος του ΕΧΠ-Τ είναι η ανάπτυξη του τουρισμού με όρους βιωσιμότητας και με σεβασμό στις δυνατότητες και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής. Το νέο χωροταξικό σχέδιο επιδιώκει τη βελτίωση της συνολικής τουριστικής εμπειρίας, την ανάδειξη περισσότερων μορφών τουρισμού πέρα από το μοντέλο «ήλιος και θάλασσα» και τη διεύρυνση της τουριστικής περιόδου, μέσα από ποιοτικές και σύγχρονες τουριστικές υποδομές.
4. Πώς κατηγοριοποιούνται οι περιοχές βάσει της χωρικής κατανομής της τουριστικής δραστηριότητας και με ποιο κριτήριο έγινε αυτή η κατηγοριοποίηση; Η βασική κατηγοριοποίηση γίνεται με βάση την ένταση του τουριστικού φαινομένου, λαμβάνοντας κυρίως υπόψη τον αριθμό των τουριστικών κλινών σε σχέση με την έκταση και τον μόνιμο πληθυσμό κάθε Δημοτικής Ενότητας. Με βάση αυτά τα στοιχεία, οι περιοχές διακρίνονται σε πέντε κατηγορίες: (Α) Περιοχές Ελεγχόμενης Ανάπτυξης, (Β) Αναπτυγμένες περιοχές, (Γ) Αναπτυσσόμενες περιοχές, (Δ) Περιοχές Πρώιμης Ανάπτυξης και (Ε) Περιοχές Ενίσχυσης Ειδικής Ανάπτυξης.
5. Συνεπώς, ποιες οι πρακτικές συνέπειες αυτής της κατανομής; Η κατηγοριοποίηση των περιοχών σε ζώνες Α–Ε και των νησιών σε Ομάδες Ι–ΙΙΙ καθορίζει στην πράξη τους όρους με τους οποίους μπορεί να αναπτυχθεί ο τουρισμός σε κάθε περιοχή. Επηρεάζει το είδος των τουριστικών επενδύσεων που επιτρέπονται, τα ελάχιστα όρια αρτιότητας για νέα ξενοδοχεία, τη μέγιστη δυναμικότητα σε κλίνες, καθώς και τους όρους προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος και της ιδιαίτερης φυσιογνωμίας κάθε περιοχής.
6. Τι αλλάζει ως προς την απαιτούμενη αρτιότητα εκτός σχεδίου περιοχές για την ανέγερση νέων ξενοδοχείων (ανά κατηγορία); Μέχρι τον καθορισμό χρήσεων γης, όρων και περιορισμών δόμησης από εργαλεία πολεοδομικού σχεδιασμού πρώτου επιπέδου, για τις περιοχές κατηγορίας Α, Β, Γ και Δ, η ελάχιστη αρτιότητα στα γήπεδα εκτός σχεδίου είναι: (Α) 16 στρέμματα, (Β) 12 στρέμματα, ενώ στις περιοχές (Γ) και (Δ) ΚΑΙ (Ε) προϋπόθεση είναι τα 8 στρέμματα. Επιπλέον, καθορίζονται οι κατηγορίες τουριστικών καταλυμάτων που μπορούν να αναπτυχθούν σε κάθε περιοχή, με έμφαση κυρίως σε ξενοδοχεία υψηλότερων προδιαγραφών, όπως μόνο μονάδες 3, 4 και 5 αστέρων στις περιοχές Α, Β και Γ.
7. Τι ισχύει εφεξής για την παράκτια ζώνη; Το ΕΧΠ-Τ προβλέπει αυστηρούς κανόνες προστασίας για την παράκτια ζώνη, με στόχο τη διατήρηση του φυσικού τοπίου και την προστασία του παράκτιου χώρου. Ειδικότερα, στη ζώνη από 0 έως 25 μέτρα από την ακτογραμμή, απαγορεύονται πλήρως νέες διαμορφώσεις και κατασκευές. Εξαιρούνται μόνο έργα που αφορούν πρόσβαση άτομα με αναπηρία, πρόσβαση ασθενοφόρου και συγκεκριμένες παρεμβάσεις που προβλέπονται από τη νομοθεσία για τον αιγιαλό και την παραλία.
8. Πώς αντιμετωπίζεται η προστασία περιοχών του Εθνικού Συστήματος Προστατευόμενων Περιοχών; Το νέο ΕΧΠ-Τ προβλέπει πρόσθετες κατευθύνσεις προστασίας για τις περιοχές του Εθνικού Συστήματος Προστατευόμενων Περιοχών, με έμφαση στην ήπια και βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη. Στόχος είναι η διασφάλιση του φυσικού περιβάλλοντος, του τοπίου και της βιοποικιλότητας, μέσα από αυστηρότερους όρους δόμησης, περιορισμούς ως προς την ένταση της τουριστικής ανάπτυξης και αυξημένες απαιτήσεις περιβαλλοντικής αξιολόγησης και τεκμηρίωσης φέρουσας ικανότητας, όπου απαιτείται.
9. Πώς το ΕΧΠ-Τ επηρεάζει το ρυθμιστικό περιβάλλον για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις; Το ΕΧΠ-Τ καθορίζει το πλαίσιο και τους κανόνες με τους οποίους μπορούν να ρυθμίζονται τουριστικές δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων και των βραχυχρόνιων μισθώσεων. Ενδεικτικά, προωθούνται μέτρα οργάνωσης και ελέγχου της βραχυχρόνιας μίσθωσης, όπως: α) ο καθορισμός όρων και προϋποθέσεων διάθεσης ακινήτων σε βραχυχρόνια μίσθωση, ιδίως σε συνάρτηση με τη χρήση τους για κύρια κατοικία, β) η ρύθμιση της χρονικής διάρκειας της δραστηριότητας ανά έτος, γ) η θέσπιση γεωγραφικών ζωνών απαγόρευσης ή περιορισμού της δραστηριότητας.
10. Πώς επηρεάζει το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο υφιστάμενες άδειες και ήδη εγκεκριμένα σχέδια; Υφιστάμενες άδειες και ήδη εγκεκριμένα σχέδια, έργα που έχουν υποβάλει φάκελο για περιβαλλοντική αδειοδότηση και έχουν λάβει πληρότητα από την αρμόδια υπηρεσία, δεν επηρεάζονται από το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό. Το ΕΧΠ-Τ λειτουργεί ως κατευθυντήριο και δεσμευτικό πλαίσιο για τα υποκείμενα σχέδια (ΤΠΣ, ΕΠΣ κ.λπ.), καθώς και για τα Περιφερειακά Χωροταξικά Πλαίσια, τα οποία θα πρέπει σταδιακά να εναρμονίζονται με τους κατευθύνσεις του κατά την αναθεώρηση ή τροποποίησή τους.
11. Πώς εναρμονίζεται το ΕΧΠ-Τ με άλλες δραστηριότητες που επηρεάζουν τον τουρισμό; Το ΕΧΠ-Τ προβλέπει κατευθύνσεις για τη συνύπαρξη του τουρισμού με άλλους σημαντικούς τομείς δραστηριότητας, όπως η βιομηχανία, οι εξορύξεις, οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ), οι υδατοκαλλιέργειες κ.ά. Στόχος είναι η καλύτερη χωρική οργάνωση των διαφορετικών χρήσεων και δραστηριοτήτων, ώστε να περιορίζονται πιθανές συγκρούσεις, να προστατεύεται το περιβάλλον και το τοπίο και να διασφαλίζεται η βιώσιμη ανάπτυξη των τουριστικών προορισμών.
12. Σε τι διαφέρει το ΕΧΠ-Τ που αναρτήθηκε σε διαβούλευση τον Ιούλιο του 2024 από αυτό που παρουσιάζεται σήμερα; Το κείμενο που λαμβάνει δημοσιότητα σήμερα είναι στο συντριπτικό του ποσοστό το ίδιο με αυτό που βγήκε σε διαβούλευση το 2024. Οι όποιες αλλαγές στις ρυθμίσεις και στις κατευθύνσεις που προβλέπονται προέκυψαν κυρίως από τα σχόλια της διαβούλευσης αλλά και την πολιτική βούληση των δύο Υπουργείων που εισηγούνται το Σχέδιο της ΚΥΑ για αυξημένη περιβαλλοντική προστασία του νησιωτικού χώρου, των ευαίσθητων τοπίων, των περιοχών Natura, καθώς και του περιορισμού της διάσπαρτης δόμησης στις εκτός σχεδίου περιοχές και στον εξωαστικό χώρο.