Με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο κατά τις κοινές δηλώσεις του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, του προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Αναστασιάδη και του προέδρου της Αιγύπτου, Αμπντέλ Φατάχ Αλ Σίσι, μετά την ολοκλήρωση της 8ης Τριμερούς Συνόδου Κορυφής, καταδικάστηκε η τουρκική προκλητικότητα στην ανατολική Μεσόγειο.

Στις δηλώσεις του με τον Έλληνα πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη, και τον Πρόεδρο της Αιγύπτου, Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι, και αναφερόμενος στο Κυπριακό, ο Πρόεδρος Αναστασιάδης είπε ακόμη πως στις 19 Οκτωβρίου απέστειλε επιστολή στον ΓΓ του ΟΗΕ με την οποία του επανέλαβε την ετοιμότητα και αποφασιστικότητά του να συμμετάσχει σε μια νέα από πλευρά του πρωτοβουλία το ταχύτερο δυνατόν, στη βάση της συναντίληψης που επιτεύχθηκε κατά τη διάρκεια της συνάντησης που πραγματοποιήθηκε ύστερα από δική του πρόσκληση στις 27 Νοεμβρίου στο Βερολίνο.

Από την πλευρά του ο Πρόεδρος Σίσι, μιλώντας μέσω μεταφραστή, είπε πως υπήρξε επαναβεβαίωση σε ότι αφορά τις προσπάθειες που καταβάλλει η Κυπριακή Δημοκρατία προσβλέποντας στην επίτευξη μιας σταθερής και μόνιμης λύσης του Κυπριακού με βάση τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας προκειμένου να επιτευχθεί η επανένωση του νησιού.

Από τις συναντήσεις που προηγήθηκαν, διαπιστώθηκε η κοινή πεποίθηση ότι η υπογραφή και κύρωση της ιστορικής συμφωνίας για την οριοθέτηση της ΑΟΖ Ελλάδας – Αιγύπτου παρουσιάζει πολλαπλά οφέλη, ενώ και οι τρείς ηγέτες κατήγγειλαν τις τουρκικές προκλήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.

Κατά τις κοινές δηλώσεις μετά το πέρας της τριμερούς, ο Έλληνας πρωθυπουργός μίλησε εκτενώς για την τουρκική προκλητικότητα λέγοντας ότι «η χρονική συγκυρία αυτής της τριμερούς συνάντησης συμπίπτει με πρόσθετους κινδύνους που δυστυχώς προκαλεί στην Ανατολική Μεσόγειο η ηγεσία της Τουρκίας.

Φαντασιώνεται αυτοκρατορικές πρακτικές με επιθετικές δράσεις, από τη Συρία μέχρι τη Λιβύη, από τη Σομαλία μέχρι την Κύπρο, από το Αιγαίο μέχρι τον Καύκασο. Πότε ζωγραφίζοντας αυθαίρετους χάρτες, πότε υπογράφοντας άκυρα μνημόνια και πότε ψηφίζοντας έωλους εσωτερικούς νόμους για θέματα τα οποία ρυθμίζονται με διεθνείς κανόνες.

Κυρίως όμως συνοδεύοντας όλα αυτά με απανωτές μονομερείς προκλήσεις πλαισιωμένες από μια ακραία, επιθετική, συχνά, ρητορική.

Συμφωνήσαμε ότι πρόκειται για μια συμπεριφορά η οποία κατάφορα παραβιάζει το διεθνές δίκαιο. Αμφισβητεί δεσμευτικές διεθνείς συνθήκες αλλά ταυτόχρονα υπονομεύει την περιφερειακή ασφάλεια, για την οποία και οι τρεις χώρες εργαζόμαστε σκληρά.

Είναι μια συμπεριφορά η οποία συχνά, και αυτό είναι ιδιαίτερα αισθητό εδώ στην Κύπρο, προσβάλει αποφάσεις του συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ αλλά και την ΕΕ. Μια συμπεριφορά που δημιουργεί προβλήματα στην βορειοατλαντική συμμαχία και είναι μια συμπεριφορά που έρχεται απέναντι σε ρητές θέσεις σημαντικών χωρών, των ΗΠΑ, της Ρωσίας, του Αραβικού κόσμου, όλων των γειτονικών χωρών» τόνισε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στις κοινές δηλώσεις την ηγετών αμέσως μετά τις εργασίες της 8ης τριμερούς Συνόδου Κύπρου, Αιγύπτου, Ελλάδας.

«Το παράνομο μνημόνιο της Άγκυρας με τη διοίκηση της Τρίπολης για την οριοθέτηση ανύπαρκτων κοινών θαλασσίων ζωνών αποδεικνύεται τώρα ότι βάθυνε τελικά τη Λιβυκή κρίση. Ενώ η μεταφορά Σύρων μισθοφόρων διασπείρει τρομοκρατικούς πυρήνες στη βόρειο Αφρική απειλώντας την ίδια την ασφάλεια της Ευρώπης και υπονομεύει τελικά την κοινή μας προσπάθεια που είναι η εξάρθρωση της τρομοκρατίας από όπου και αν αυτή προέρχεται», σημείωσε ο πρωθυπουργός.

Επισήμανε ότι η πολιτική λύση στη Λιβύη μπορεί να προέλθει μόνο από τους ίδιους τους Λίβυους δίχως την παρουσία ξένων στην επικράτειά της και υπογράμμισε ότι η Ελλάδα είναι έτοιμη να συνεισφέρει σε μια ειρηνική επόμενη ημέρα στη Λιβύη.

«Η τουρκική επιθετικότητα κατά της Κυπριακής δημοκρατίας όχι μόνο συνεχίζεται με την αποστολή σκαφών εντός της ΑΟΖ της αλλά δυστυχώς κλιμακώνεται και μέσα από εμπρηστικές πρωτοβουλίες, όπως αυτή στο παραλιακό μέτωπο της περίκλειστης Αμμοχώστου. Ανοίγοντας ακόμη μια πληγή στην κατεχόμενη πλευρά του νησιού, αγνοώντας ψηφίσματα του ΟΗΕ για το θέμα και τελικά ναρκοθετώντας το δρόμο για μια δίκαιη λύση του Κυπριακού», πρόσθεσε ο πρωθυπουργός.

Ακούσαμε  με ενδιαφέρον την ανάλυση του Προέδρου Αναστασιάδη σχετικά με τα νέα δεδομένα μετά τις πρόσφατες εκλογές για την ανάδειξη της νέας τουρκοκυπριακής ηγεσίας. Και είναι περιττό, νομίζω, να το ξαναπώ ότι τόσο στην τριμερή συνάντηση όσο και στη διμερή μας συνάντηση -η οποία προηγήθηκε- τόνισα τη σταθερή, αταλάντευτη υποστήριξη της Ελλάδος στα δίκαια της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Το πρώτο βήμα είναι η επανέναρξη των συνομιλιών υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών, όπως ζήτησε αμέσως ο Πρόεδρος Αναστασιάδης. Στόχος: Ενιαία διζωνική δικοινοτική κυπριακή ομοσπονδία, μια δίκαιη βιώσιμη και λειτουργική λύση για την επανένωση της νήσου. Από πλευράς μας είχα την ευκαιρία να ενημερώσω τους συνομιλητές μου για το τι έγινε στην Ανατολική Μεσόγειο τους τελευταίους τρεις μήνες. 

Όπως γνωρίζετε, ύστερα από μια εντατική περίοδο προσπαθειών για την επανέναρξη διερευνητικών συνομιλιών μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας με αποκλειστικό θέμα την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, είναι μία πρωτοβουλία που πολλοί την ανέμεναν, δυστυχώς όμως η Άγκυρα επέλεξε και πάλι την παραβατικότητα. Και αντί για πρόσκληση επαφών δρομολόγησε την πρόκληση των πολεμικών σκαφών. Αντί του διαλόγου των λύσεων προτίμησε τον μονόλογο των αμφισβητήσεων. Και αντί για γόνιμες συζητήσεις προβάλει παράνομες απαιτήσεις.

Δίκαιο όμως παράγουν μόνο οι δίκαιες πράξεις. Στο ίδιο διάστημα -είναι κάτι το οποίο τόνισαν και ο Πρόεδρος Αναστασιάδης και ο Πρόεδρος Σίσι- στο ίδιο διάστημα η Αθήνα υπέγραψε και κύρωσε δύο νόμιμες συμφωνίες οριοθέτησης ζωνών με την Ιταλία και με την Αίγυπτο. Ειδικά με την Αίγυπτο μετά από μεγάλη προσπάθεια 15 ετών καταλήξαμε σε μια αμοιβαία ωφέλιμη συμφωνία.

Στην ίδια κατεύθυνση κινούνται και οι συζητήσεις μας με την Αλβανία, όπου συμφωνήσαμε ότι αφού δεν μπορούμε να λύσουμε τις διαφορές μας σχετικά με την Οριοθέτηση Θαλάσσιων Ζωνών είμαστε έτοιμοι να προσφύγουμε στο Διεθνές Δικαστήριο. Έτσι λύνουν τις διαφορές τους τα σοβαρά, τα υπεύθυνα κράτη.

Αποδεικνύουμε με άλλα λόγια, έμπρακτα, ότι με οδηγό πάνω από όλα το Διεθνές Δίκαιο, τα Βαλκάνια αλλά και η Ανατολική Μεσόγειος μπορούν να γίνουν περιοχές ειρήνης και σταθερότητας. Και όπως είπαν και οι δύο Πρόεδροι, σε αυτή την γειτονιά της συνεργασίας βεβαίως και έχει θέση, αν το θελήσει, και η Τουρκία. Αρκεί, όπως συζητήσαμε, να μπορεί να συμμερίζεται τους ίδιους κανόνες, την ίδια λογική που επιβάλλουν οι σχέσεις καλής γειτονίας και ο σεβασμός στο Διεθνές Δίκαιο.

Το έχουμε πει πολλές φορές αλλά νομίζω ότι χρειάζεται, κύριοι Πρόεδροι, να το επαναλαμβάνουμε, ότι αυτές οι τριμερείς συναντήσεις δεν αποκλείουν a priori κανέναν. Δεν είναι σχήματα συνεργασίας τα οποία αποβαίνουν εις βάρος κανενός. Είναι σχήματα συνεργασίας μεταξύ χωρών που αναγνωρίζουν ότι μέσα από τον καλόπιστο διάλογο μπορούμε τελικά να πετύχουμε ωφέλιμα αποτελέσματα για τους λαούς μας και για την περιφερειακή ειρήνη και την περιφερειακή ευημερία.

Εμείς γνωρίζουμε καλά -το γνωρίζει και η Ελλάδα και η Κύπρος- ότι ο δρόμος αυτός της εθνικής αξιοπρέπειας και των συμμαχιών είναι ένας μαραθώνιος. Είναι συχνά ένας δρόμος μετ’ εμποδίων. Και για αυτό η Αθήνα απέναντι σε ένα γείτονα που στρατικοποιεί την διπλωματία, μετατρέπει την διπλωματία στο δικό της δικό της όπλο.

Ζητά από τα ευρωπαϊκά κράτη να μην πωλούν πλέον στρατιωτικό υλικό στην Τουρκία. Όπως άλλωστε προβλέπει και το Ενωσιακό Πλαίσιο από το 2008 για τις εξαγωγές όπλων. Δεν γίνεται η πλευρά της ειρήνης να προμηθεύει η ίδια σφαίρες τις οποίες ενδέχεται η απέναντι πλευρά να χρησιμοποιήσει απέναντι σε κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ταυτόχρονα, η Ελλάδα ζητά να καταγραφούν και οι πολλές παραβιάσεις των μέτρων που περιλαμβάνει η συμφωνία Τελωνειακής Ένωσης Τουρκίας – Ευρωπαϊκής Ένωσης, ώστε αυτή να είναι πραγματικά επωφελής. Δεν γίνεται ένα κράτος, τρίτο κράτος, χώρα υποψήφια προς ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, να απαλλάσσεται από δασμούς, να γεύεται τα οφέλη της ενιαίας αγοράς, την ίδια ώρα να απειλεί τα ανατολικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και να αναστατώνει ολόκληρη τη Μεσόγειο.

Είχα βέβαια τη χαρά και στα πλαίσια των διμερών συναντήσεων να ξαναβρεθώ με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας της Αιγύπτου, τον πολύ καλό φίλο Abdel Fattah El-Sisi. Ήταν η πρώτη μας επαφή -όπως σας είπα- μετά τη συμφωνία οριοθέτησης της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης μεταξύ των χωρών μας. Είναι ένα τεράστιο βήμα για την ανάπτυξη των οικονομιών και την ευημερία των λαών μας. Είχαμε την ευκαιρία να αναγνωρίσουμε την πολύ μεγάλη σημασία που παίζει η Αίγυπτος ως παράγοντας πολιτικής σταθερότητας στην ευρύτερη λεκάνη της Ανατολικής Μεσογείου.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι πριν από ένα μήνα υπεγράφη και το καταστατικό του East Med Gas Forum, ένα σχήμα στο οποίο συμμετέχουν η Ελλάδα, η Κύπρος, η Αίγυπτος το Ισραήλ, η Ιταλία, η Ιορδανία, η Παλαιστίνη, συνεργαζόμενες όλες στον ενεργειακό τομέα. Και στην ίδια σύμπραξη -θα το ξαναπώ- όπως και στη δική μας τριμερή θα μπορούσε να συμμετέχει και η Τουρκία. Ποτέ κανείς επί της αρχής δεν την απέκλεισε. Είναι όμως συχνά οι ίδιες οι πράξεις της που τη θέτουν στο περιθώριο και δυστυχώς μια συμπεριφορά της ηγεσίας της, που τελικά αδικεί τον ίδιο τον Τουρκικό λαό και τα πραγματικά του συμφέροντα.

Τέλος, και κλείνω με αυτό, αγαπητέ μου Νίκο είχαμε την ευκαιρία να κάνουμε ακόμα μια διμερή συνάντηση, να επαναεπιβεβαιώσουμε τον κοινό βηματισμό μας σε θέματα που αφορούν στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Άλλωστε θέλω να γνωρίζετε ότι και στις δύο τελευταίες Συνόδους Κορυφής η συνεργασία μου με τον Πρόεδρο Αναστασιάδη υπήρξε διαρκής, στενότατη και τολμώ να πω και αποτελεσματική.

Και θέλω να σε ευχαριστήσω για την άψογη διοργάνωση αυτής της τριμερούς, για τη ζεστή σου φιλοξενία εδώ στην αγαπημένη μου Κύπρο. 

Στις μέρες μας δεν χρειάζεται να λογαριάσουμε «κατά πού προχωρούμε», που έγραφε στο Κάιρο το 1942 ο Γιώργος Σεφέρης, ο οικουμενικός ποιητής αλλά και Έλληνας διπλωμάτης που αγάπησε και τις τρεις χώρες μας. Εμείς, όλοι εμείς, προχωρούμε σταθερά στον δρόμο της συνεργασίας. Ακολουθούμε την τροχιά της ειρήνης και του Διεθνούς Δικαίου.

Αγαπητέ μου Νίκο, αγαπητέ Πρόεδρε, σας ευχαριστώ για ακόμα μία εξαιρετικά γόνιμη τριμερή Συνάντηση Κορυφής».