Τσακλόγλου: Το Δημόσιο θα εγγυάται τον “κουμπαρά” των επικουρικών

Στην τελική ευθεία βρίσκεται η ασφαλιστική μεταρρύθμιση που ετοιμάζει ο υφυπουργός Εργασίας και Κοινωνικών υποθέσεων Πάνος Τσακλόγλου.

Το αμέσως προσεχές διάστημα θα ξεκινήσει ο διάλογος με κοινωνικούς εταίρους και επιστημονικούς φορείς, ενώ θα κατατεθεί στη Βουλή στις αρχές του καλοκαιριού.

Στη συνέντευξή του στη «Βραδυνή της Κυριακής», ο κ. Τσακλόγλου διευκρινίζει δύο σημαντικά σημεία.

Πρώτον, ότι όσοι πάρουν σύνταξη με το υφιστάμενο σύστημα η σύνταξή τους δεν θα θιγεί καθόλου, καθώς η κάλυψή τους θα προβλεφθεί να γίνεται μέσω του προϋπολογισμού.

Και δεύτερον, για τους νέους ασφαλισμένους, για τους οποίους θα ισχύσει ο ατομικός κουμπαράς από 1/1/2022, στο νομοσχέδιο προβλέπεται παροχή εγγύησης μη αρνητικών αποδόσεων.

Δηλαδή, στη χειρότερη περίπτωση στο τέλος του εργασιακού βίου η σύνταξη θα αντιστοιχεί ασφαλιστικά στην πραγματική αξία των εισφορών των ασφαλισμένων.

Ποια θεωρείτε ότι είναι τα μεγάλα στοιχήματα για την ελληνική Οικονομία στη μετα-Covid εποχή;

«Κατά τη διάρκεια της πανδημίας η κυβέρνηση στήριξε ποικιλοτρόπως επιχειρήσεις και νοικοκυριά, παρά τους ισχυρούς δημοσιονομικούς περιορισμούς. Καθώς οι εμβολιασμοί αυξάνονται και, όπως όλοι ελπίζουμε, αφήνουμε πίσω μας την πανδημία, το μεγαλύτερο στοίχημα βραχυχρονίως είναι η ομαλή “αποσωλήνωση” της Οικονομίας και η σταδιακή μετάβαση σε υψηλούς ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης, όπως προβλέπουν όλοι, σχεδόν, οι διεθνείς Οίκοι και Οργανισμοί. Σε αυτή την προσπάθεια έχουμε σημαντική υποστήριξη από τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης. Όμως, μακροχρονίως, το σημαντικότερο στοίχημα για την Οικονομία είναι ο μετασχηματισμός του παραγωγικού μοντέλου. Για να το πετύχουμε αυτό, εκτός της αύξησης του όγκου των επενδύσεων και του αναπροσανατολισμού τους σε εξωστρεφείς κλάδους υψηλής προστιθέμενης αξίας, πρέπει να μείνουμε αταλάντευτα στο δρόμο των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Ήδη, σημαντικές μεταρρυθμίσεις έχουν ολοκληρωθεί την προηγούμενη διετία, ενώ πολλές ακόμα βρίσκονται στο δρόμο της υλοποίησης».

Ετοιμάζεστε να φέρετε μία μεγάλη ασφαλιστική μεταρρύθμιση. Πότε υπολογίζετε να έρθει στη Βουλή; Ποιες είναι οι αλλαγές που θα φέρει και τι προβλήματα θα επιλύσει;

«Σύμφωνα με το σχεδιασμό μας, το αμέσως προσεχές διάστημα θα ξεκινήσει ο διάλογος με κοινωνικούς εταίρους και επιστημονικούς φορείς, ενώ το νομοσχέδιο θα τεθεί σε δημόσια διαβούλευση πριν κατατεθεί στη Βουλή στις αρχές του καλοκαιριού. Επίσης, θα ήθελα να επισημάνω ότι για πρώτη φορά μία ασφαλιστική μεταρρύθμιση θα συνοδεύεται από τρεις μελέτες των οικονομικών επιπτώσεων της σχεδιαζόμενης μεταρρύθμισης (αναλογιστική, μακρο-οικονομική και βιωσιμότητας του δημοσίου Χρέους), οι οποίες θα κατατεθούν στη Βουλή μαζί με το σχέδιο νόμου.

Η προτεινόμενη μεταρρύθμιση αφορά στη σταδιακή μετατροπή της επικουρικής ασφάλισης από διανεμητική σε κεφαλαιοποιητική, ενώ οι κύριες συντάξεις παραμένουν στο διανεμητικό σύστημα. Δηλαδή, οι εισφορές των ασφαλισμένων αντί να χρησιμοποιούνται για την πληρωμή των συντάξεων των συνταξιούχων, θα τοποθετούνται σε ατομικούς λογαριασμούς, θα επενδύονται, και οι συντάξεις όσων συμμετέχουν στο νέο σύστημα θα καθορίζονται από το συνολικό ύψος των εισφορών τους και τις αποδόσεις των επενδύσεών τους.

Η μεταρρύθμιση έρχεται να αντιμετωπίσει τέσσερα μείζονος σημασίας ζητήματα:

  • (i) την υπερβολική έκθεση του ασφαλιστικού μας συστήματος στο σύνολό του στον λεγόμενο “δημογραφικό κίνδυνο”», δηλαδή στο ότι λόγω της δημογραφικής γήρανσης του πληθυσμού ολοένα και μικρότερος αριθμός εργαζομένων καλείται να πληρώσει για τις συντάξεις ολοένα και μεγαλύτερου αριθμού συνταξιούχων,
  • (ii) την εξασφάλιση υψηλότερων επικουρικών συντάξεων για τη νέα γενιά σε σύγκριση με το σημερινό σύστημα, καθώς η εμπειρία χωρών με ώριμα κεφαλαιοποιητικά συνταξιοδοτικά συστήματα δείχνει ότι αυτά έχουν υψηλότερες αποδόσεις από διανεμητικά συστήματα όπως το υφιστάμενο,
  • (iii) τη συνδρομή του ασφαλιστικού μας συστήματος στην αναπτυξιακή διαδικασία της χώρας, καθώς σημαντικό μέρος των εισφορών θα επενδύονται στην ελληνική Οικονομία, και,
  • (iv) την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των νέων στο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης, καθώς με τη δημιουργία ατομικών λογαριασμών και κουλτούρας διαφάνειας μειώνονται τα κίνητρα από πλευράς εργαζομένου για “μαύρη” -αδήλωτη εργασία».

Βασικό χαρακτηριστικό του τωρινού ασφαλιστικού μας συστήματος είναι ότι το σύνολο των εισφορών των σημερινών εργαζομένων χρησιμοποιείται για την πληρωμή των συντάξεων των σημερινών συνταξιούχων. Σύμφωνα με τη μεταρρύθμιση που φέρνετε στο νέο σύστημα επικουρικής ασφάλισης, οι εισφορές των νέων αντί να χρησιμοποιούνται για την πληρωμή των συντάξεων των σημερινών συνταξιούχων, θα αποταμιεύονται και θα επενδύονται δημιουργώντας ένα κεφάλαιο αποκλειστικά για τη νέα γενιά. Πώς θα πληρώνονται, πλέον, οι συνταξιούχοι που δεν θα υπαχθούν στο νέο σύστημα; Θα μειωθούν οι συντάξεις τους;

«Κατηγορηματικά όχι! Θα ήθελα να τονίσω, για πολλοστή φορά, ότι οι συντάξεις που καταβάλλονται με βάση το υφιστάμενο σύστημα δεν θα θιγούν καθόλου. Η κάλυψή τους, πέρα από τις εισφορές όσων και για όσο διάστημα παραμένουν στο υφιστάμενο σύστημα, θα γίνει μέσω του προϋπολογισμού. Όμως, αντίθετα με ότι ισχυρίζονται κάποιοι, το συνολικό αποτύπωμα της μεταρρύθμισης στον προϋπολογισμό δεν θα είναι αρνητικό. Λόγω της επένδυσης σημαντικού μέρους των εισφορών στην εγχώρια Oικονομία, αναμένεται να προκύψει άνοδος της παραγωγικότητας, υψηλότεροι ρυθμοί ανάπτυξης, περισσότερες θέσεις εργασίας και υψηλότεροι μισθοί. Όλα αυτά με τη σειρά τους οδηγούν σε υψηλότερα δημοσιονομικά έσοδα, δηλαδή περισσότερους άμεσους και έμμεσους φόρους και εισφορές κοινωνικής ασφάλισης. Μακροχρονίως, αυτό το “αναπτυξιακό μέρισμα” υπερκαλύπτει το κόστος κάλυψης των συντάξεων των συνταξιούχων του παλαιού συστήματος».

Πώς θα διασφαλίζεται, αν τελικά υπάρχουν χαμηλές αποδόσεις από τις επενδύσεις των εισφορών του, ότι δεν θα βρεθεί με πενιχρή σύνταξη;

«Στο νομοσχέδιο που θα έρθει προς ψήφιση στη Βουλή, προβλέπεται παροχή εγγύησης μη αρνητικών αποδόσεων. Δηλαδή, στη χειρότερη περίπτωση, στο τέλος του εργασιακού βίου η σύνταξη θα αντιστοιχεί ασφαλιστικά στην πραγματική αξία των εισφορών των ασφαλισμένων. Ουσιαστικά, το κράτος εγγυάται ότι ο ασφαλισμένος σε κάθε περίπτωση θα πάρει πίσω, μέσω της επικουρικής σύνταξης, τουλάχιστον τις εισφορές που κατέβαλε σε πραγματικούς όρους. Πάντως, η εμπειρία πολλών χωρών δείχνει ότι αν και οι αποδόσεις των κεφαλαιοποιητικών συστημάτων μπορεί να έχουν σημαντικές διακυμάνσεις, μακροχρονίως έχουν σημαντικές θετικές αποδόσεις. Λαμβάνοντας υπόψη ότι οι πρώτες συντάξεις του νέου συστήματος θα καταβληθούν μετά από τρεις ή τέσσερις δεκαετίες, προσωπικά είμαι πεισμένος ότι σχεδόν ποτέ δεν πρόκειται να υπάρξει ανάγκη να γίνει χρήση αυτής της εγγύησης».

Από πότε θα ισχύσει ο ατομικός κουμπαράς και ποιους αφορά;

«Η ασφαλιστική μεταρρύθμιση θα αφορά τους νεοεισερχόμενους στην αγορά εργασίας από 1/1/2022 που έχουν υποχρέωση επικουρικής ασφάλισης και, προαιρετικά, εργαζόμενους ηλικίας κάτω των 35 ετών, είτε είναι ήδη ασφαλισμένοι στο υφιστάμενο σύστημα επικουρικής ασφάλισης με μεταφορά από το παλαιό στο νέο σύστημα είτε δεν έχουν υποχρέωση επικουρικής ασφάλισης».

«Η απάντηση στις εργοδοτικές αυθαιρεσίες είναι η θεσμοθέτηση ψηφιακών εργαλείων παρακολούθησης»

Υποστηρίζετε ότι οποιαδήποτε αλλαγή με ευέλικτο ωράριο θα γίνεται μόνο ύστερα από το αίτημα του εργαζομένου. Καθώς οι συνθήκες εργασίας λειτουργούν τις περισσότερες φορές υπό το φόβο της απόλυσης, πώς διασφαλίζεται ότι δεν θα υπάρχουν πιέσεις από τον εργοδότη για να υποβάλει το αίτημα ο εργαζόμενος; Αφού ο νόμος τού ανοίγει ένα «παράθυρο» δεν θα μπορεί με κάποια πίεση να το εκμεταλλευτεί; 

«Επιτρέψτε μου την επισήμανση ότι η διάταξη για τη διευθέτηση του χρόνου εργασίας ούτε το οκτάωρο καταργεί ούτε προβλέπει κάτι ριζικά διαφορετικό από αυτά που ισχύουν σήμερα. Η διευθέτηση του χρόνου εργασίας η οποία ισχύει σε όλη την Ε.Ε., ισχύει και στην Ελλάδα από το 1990, και ήδη εφαρμόζεται σε σειρά επιχειρήσεων –όπως ο ΟΤΕ, η Alpha Bank, ο Παπαστράτος και η ΗΒΗ, για να αναφέρω μερικές από τις πιο γνωστές περιπτώσεις– αλλά και κλάδων παραγωγής, όπως ο Τουρισμός.

Το υπουργείο Εργασίας έχει απόλυτη επίγνωση των συνθηκών που επικρατούν στην αγορά εργασίας και των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι εργαζόμενοι. Για αυτό, άλλωστε, προχωράμε στην ψήφιση του συγκεκριμένου νομοσχεδίου, που ο βασικός του άξονας είναι η διεύρυνση της προστασίας των εργαζομένων, μέσω δύο βασικών δράσεων. Πρώτον, την καθιέρωση της ψηφιακής κάρτας εργασίας, που φιλοδοξεί να περιορίσει δραστικά τις εργοδοτικές αυθαιρεσίες σε σχέση με την τήρηση του ωραρίου, και, δεύτερον, την αναβάθμιση του ρόλου του ΣΕΠΕ που μετατρέπεται σε ανεξάρτητη διοικητική Αρχή, ώστε να μην υπάρχει κανενός είδους φόβος για τυχόν παρεμβάσεις στο έργο της από κυβερνητικά όργανα ή πολιτικά πρόσωπα. Άρα, η απάντησή μας στις εργοδοτικές αυθαιρεσίες είναι η θεσμοθέτηση νέων ψηφιακών εργαλείων παρακολούθησης σε πραγματικό χρόνο του ωραρίου των εργαζόμενων, αλλά και η βελτίωση της αποτελεσματικότητας του ελεγκτικού μηχανισμού για την τήρηση των κανόνων.

Επίσης, για πρώτη φορά θεσπίζονται κανόνες για την τηλεργασία και το “δικαίωμα αποσύνδεσης”, προβλέπονται μέτρα κατά της βίας και της παρενόχλησης στην εργασία και θεσπίζονται δικαιώματα για εργαζόμενους σε ψηφιακές πλατφόρμες με συμβάσεις ανεξαρτήτων υπηρεσιών/έργου, ανάλογα με αυτά των άλλων εργαζομένων, καθώς προβλέπονται συνδικαλιστικά δικαιώματα, μέτρα για πρόνοια, υγιεινή και ασφάλεια, κ.λπ.».

«Στελέχη του Ταμείου θα επενδύουν τις εισφορές»

Όταν ο ασφαλισμένος συνταξιοδοτηθεί, θα λαμβάνει επικουρική σύνταξη βασισμένη στο ποσό των εισφορών του και στην απόδοση των επενδύσεών του. Ποιος θα αποφασίζει για το πού θα επενδύονται οι εισφορές του;

«Στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης προβλέπεται η δημιουργία Ταμείου Επικουρικής Κεφαλαιοποιητικής Ασφάλισης με τη μορφή Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου, που θα διοικείται από πιστοποιημένους επαγγελματίες που θα επιλέγονται με αυστηρά αξιοκρατικά κριτήρια και ανοιχτές διαδικασίες επιλογής. Το Ταμείο θα σχεδιάσει περιορισμένο αριθμό επενδυτικών χαρτοφυλακίων, όπου, κατ’ επιλογήν του ασφαλισμένου, θα κατευθύνονται και θα επενδύονται τα κεφάλαια του ασφαλιστικού του κουμπαρά. Όμως, οι τοποθετήσεις των εισφορών σε συγκεκριμένα αξιόγραφα ή άλλα περιουσιακά στοιχεία θα γίνεται από τα στελέχη του Ταμείου. Δεν ζητάμε από τους ασφαλισμένους να γίνουν εξειδικευμένοι γνώστες των κεφαλαιαγορών. Να επισημάνω ότι κάθε ασφαλισμένος θα μπορεί να έχει πλήρη πληροφόρηση για τον ατομικό τους λογαριασμό ανά πάσα στιγμή, μέσω πρόσβασης από το κινητό του τηλέφωνο ή/και τον υπολογιστή του».

Από την έντυπη έκδοση της «Βραδυνής της Κυριακής»