Γιατί το φθινόπωρο φέρνει και μελαγχολία;
Για κάποιους ανθρώπους το φθινόπωρο δεν σημαίνει μόνο χαμηλότερες θερμοκρασίες, βροχές και επιστροφή στην καθημερινότητα
Για κάποιους ανθρώπους το φθινόπωρο δεν σημαίνει μόνο χαμηλότερες θερμοκρασίες, βροχές και επιστροφή στην καθημερινότητα. Σημαίνει, επίσης, μια ανεπαίσθητη αλλαγή στη διάθεση. Η μέρα μικραίνει, το σκοτάδι έρχεται νωρίτερα και οι ώρες που περνάμε σε φυσικό φως περιορίζονται. Μαζί μπορεί να εμφανιστούν περισσότερη κούραση, λιγότερη ενέργεια ή η ανάγκη να περνάμε περισσότερο χρόνο στο σπίτι.
Η αλλαγή αυτή δεν είναι απαραίτητα ανησυχητική. Ο οργανισμός μας λειτουργεί σε μεγάλο βαθμό με βάση τον κύκλο ημέρας και νύχτας, και το φυσικό φως αποτελεί σημαντικό σήμα για το βιολογικό μας ρολόι. Όταν οι ώρες φωτός μειώνονται, μπορεί να επηρεαστούν οι μηχανισμοί που σχετίζονται με τον ύπνο, την εγρήγορση και τη διάθεση.
Η έκθεση στο φυσικό φως δεν έχει την ίδια διάρκεια μέσα στην ημέρα όπως το καλοκαίρι. Η καθημερινότητα πολλών ανθρώπων γίνεται πιο «κλειστή». Φεύγουν από το σπίτι νωρίς το πρωί, εργάζονται σε εσωτερικούς χώρους και επιστρέφουν όταν έχει ήδη σκοτεινιάσει. Έτσι, χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε, μπορεί να περνάμε αρκετές ώρες χωρίς ουσιαστική έκθεση στο φως της ημέρας. Οι αλλαγές αυτές δεν επηρεάζουν όλους με τον ίδιο τρόπο.
Κάποιοι άνθρωποι συνεχίζουν κανονικά την καθημερινότητά τους, ενώ άλλοι παρατηρούν ότι χρειάζονται περισσότερο ύπνο, δυσκολεύονται να σηκωθούν το πρωί ή έχουν μικρότερη διάθεση για δραστηριότητες. Ρόλο μπορεί να παίζουν και άλλοι παράγοντες, όπως το άγχος, η ποιότητα του ύπνου, η φυσική δραστηριότητα και οι συνθήκες της καθημερινής ζωής.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι όποιος αισθάνεται λίγο πιο «πεσμένος» τον Οκτώβριο ή τον Νοέμβριο έχει κατάθλιψη. Υπάρχει διαφορά ανάμεσα σε μια παροδική αλλαγή στη διάθεση και σε μια κατάσταση που επηρεάζει ουσιαστικά την καθημερινότητα. Σε ορισμένους ανθρώπους μπορεί να εμφανιστεί η εποχική συναισθηματική διαταραχή, ένας τύπος κατάθλιψης που ακολουθεί επαναλαμβανόμενο εποχικό μοτίβο. Στην πιο συνηθισμένη μορφή της, τα συμπτώματα εμφανίζονται το φθινόπωρο ή το χειμώνα και υποχωρούν την άνοιξη και το καλοκαίρι. Μπορεί να περιλαμβάνουν επίμονη χαμηλή διάθεση, απώλεια ενδιαφέροντος για δραστηριότητες, κόπωση, δυσκολία συγκέντρωσης, περισσότερο ύπνο, αυξημένη όρεξη και κοινωνική απομόνωση.
Το βασικό στοιχείο είναι η ένταση και η διάρκεια. Μερικές ημέρες με λιγότερη ενέργεια ή διάθεση δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι υπάρχει πρόβλημα. Αν, όμως, η αλλαγή επιμένει, επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο ή αρχίζει να επηρεάζει την εργασία, τις σχέσεις και τις καθημερινές δραστηριότητες, τότε χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή. Το φθινόπωρο, επομένως, μπορεί πράγματι να επηρεάζει το πώς αισθανόμαστε. Δεν είναι, όμως, μόνο η εποχή που καθορίζει τη διάθεσή μας. Ο ύπνος, η σωματική δραστηριότητα, η κοινωνική επαφή και η έκθεση στο φυσικό φως παίζουν επίσης σημαντικό ρόλο.
Πώς θα κρατήσουμε ψηλά τη διάθεση
Η πρώτη και ίσως πιο απλή κίνηση είναι να μην αφήσουμε το φυσικό φως έξω από την καθημερινότητά μας. Μια βόλτα σε εξωτερικό χώρο κατά τη διάρκεια της ημέρας, ακόμη και όταν ο καιρός δεν είναι ιδανικός, μπορεί να βοηθήσει να παραμένουμε ενεργοί και να έχουμε περισσότερη έκθεση στο φως. Οι ειδικοί συστήνουν, μεταξύ άλλων, καθημερινή έξοδο στο φυσικό φως, τακτική άσκηση και διατήρηση της κοινωνικής επαφής. Η κίνηση είναι εξίσου σημαντική. Δεν χρειάζεται να πρόκειται για έντονη γυμναστική.
Ένα περπάτημα, λίγη άσκηση ή οποιαδήποτε δραστηριότητα που μας βγάζει από την ακινησία μπορεί να γίνει μέρος μιας σταθερής καθημερινής ρουτίνας. Ακόμη και μια σύντομη βόλτα στη γειτονιά ή λίγα λεπτά υπαίθριας δραστηριότητας μπορούν να λειτουργήσουν ως ένα μικρό διάλειμμα από την κλειστή καθημερινότητα. Χρήσιμο είναι, επίσης, να διατηρούμε σταθερό πρόγραμμα ύπνου και αφύπνισης, ιδιαίτερα καθώς οι αλλαγές στο φως επηρεάζουν το βιολογικό μας ρολόι. Παράλληλα, η επαφή με φίλους και οικογένεια δεν πρέπει να περιορίζεται επειδή νυχτώνει νωρίτερα. Η κοινωνική απομόνωση μπορεί να ενισχύσει την αίσθηση κόπωσης και χαμηλής διάθεσης.
Υπάρχει, όμως, ένα σημείο στο οποίο δεν πρέπει απλώς να περιμένουμε να περάσει ο χειμώνας. Αν η χαμηλή διάθεση διαρκεί για εβδομάδες, συνοδεύεται από απώλεια ενδιαφέροντος, σημαντικές αλλαγές στον ύπνο ή την όρεξη, έντονη κόπωση ή απομάκρυνση από τους άλλους, είναι καλό να αναζητηθεί επαγγελματική βοήθεια. Η εποχική συναισθηματική διαταραχή μπορεί να αντιμετωπιστεί με θεραπείες, όπως ψυχοθεραπεία, φαρμακευτική αγωγή ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, φωτοθεραπεία, πάντα με την κατάλληλη ιατρική καθοδήγηση.
Το φθινόπωρο δεν χρειάζεται, λοιπόν, να γίνει συνώνυμο της κακής διάθεσης. Μπορούμε να προσαρμοστούμε στη μικρότερη μέρα, διατηρώντας φως, κίνηση, ανθρώπους και δραστηριότητες στην καθημερινότητά μας. Και όταν η αλλαγή στη διάθεση παύει να είναι παροδική και αρχίζει να επηρεάζει τη ζωή μας, τότε αξίζει να μην την αποδίδουμε απλώς στην εποχή.
Αναδημοσίευση από τη «Βραδυνή της Κυριακής»
Προσθέστε το vradini.gr στις προτιμώμενες πηγές σας στη Google και δείτε περισσότερα άρθρα μας στις αναζητήσεις σας. Κάντε κλικ εδώ.
