Κωνσταντίνα Θωμοπούλου: «45 εκατ. άνθρωποι παγκοσμίως ζουν με ιστορικό καρκίνου»
Η 4η Φεβρουαρίου έχει καθιερωθεί ως Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου - «Η πρόληψη μπορεί να σώσει ζωές!» τονίζει η Κωνσταντίνα Θωμοπούλου
Ο καρκίνος αποτελεί μία σοβαρή ασθένεια, με εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως να πάσχουν από τη νόσο.
Η 4η Φεβρουαρίου έχει καθιερωθεί ως Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου.
Μιλώντας στη «Βραδυνή της Κυριακής», η παθολόγος – ογκολόγος, συνεργάτρια της Ε’ Παθολογικής – Ογκολογικής Κλινικής του νοσοκομείου «Υγεία» Κωνσταντίνα Θωμοπούλου αναλύει τους παράγοντες κινδύνου και τα θεραπευτικά εργαλεία, και στέλνει το μήνυμα πως η πρόληψη σώζει ζωές.
Τι είναι ο καρκίνος;
«Με τον όρο «καρκίνος» ή «κακοήθεις νεοπλασίες» αναφερόμαστε σε μια ομάδα ασθενειών που χαρακτηρίζονται από την ανεξέλεγκτη και υπερβολική ανάπτυξη των κυττάρων του σώματος, τα οποία μέχρι εκείνη τη στιγμή ήταν φυσιολογικά. Αυτή η διαδικασία σηματοδοτεί την αρχή της ανώμαλης αυτής ανάπτυξης που οδηγεί, αν δεν αντιμετωπισθεί, στη διάδοσή της και σε άλλα μέρη του σώματος (μετάσταση)».
Πόσοι άνθρωποι πάσχουν και πόσοι πεθαίνουν από καρκίνο παγκοσμίως;
«Εκτιμάται ότι το 2022 υπήρχαν περίπου 20 εκατομμύρια νέες διαγνώσεις καρκίνου παγκοσμίως και περίπου 10 εκατομμύρια θάνατοι από αυτόν. Αλλά ας δούμε και την άλλη, πιο αισιόδοξη πλευρά. Με την πρόοδο στην έγκαιρη ανίχνευση και τις θεραπείες για τον καρκίνο, υπολογίζεται ότι υπάρχουν πάνω από 45 εκατομμύρια άνθρωποι εν ζωή με ιστορικό καρκίνου παγκοσμίως! Επομένως, αυτό μας δείχνει ότι ο καρκίνος είναι πλέον ιάσιμη νόσος σε πολλές περιπτώσεις εάν αντιμετωπισθεί έγκαιρα».
Πού οφείλεται; Ποιοι οι παράγοντες κινδύνου;
«Ο καρκίνος οφείλεται σε μια σειρά παραγόντων που επηρεάζουν τον άναρχο πολλαπλασιασμό των κυττάρων. Κάποια από αυτά τα αίτια είναι γενετικά, δηλαδή ορισμένα άτομα κληρονομούν γονίδια που αυξάνουν τον κίνδυνο καρκίνου. Αυτές οι γενετικές μεταλλάξεις μπορεί να έχουν περάσει από τους γονείς στα παιδιά και συχνά σχετίζονται με συγκεκριμένους τύπους καρκίνου, όπως ο καρκίνος του μαστού και του προστάτη. Επιπλέον, το περιβάλλον παίζει σημαντικό ρόλο. Έκθεση σε τοξίνες, χημικά, ραδιενεργά υλικά ή και στον μολυσμένο αέρα μπορεί να συμβάλλει στην ανάπτυξη καρκίνου. Δεν μπορούμε να μην αναφέρουμε τον τρόπο ζωής . Πρώτα απ’ όλα, το κάπνισμα είναι ένας από τους βασικούς παράγοντες, καθώς αυξάνει τον κίνδυνο για αρκετές μορφές καρκίνου, κυρίως του πνεύμονα, του στόματος και της ουροδόχου κύστης. Επιπλέον, η κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη καρκίνου του ήπατος και άλλων τύπων, όταν γίνεται σε υπερβολικές ποσότητες. Η διατροφή μας έχει επίσης μεγάλη σημασία. Μια διατροφή πλούσια σε κόκκινο κρέας, επεξεργασμένα τρόφιμα και φτωχή σε φρούτα και λαχανικά συνδέεται με την αύξηση του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου ενώ παράλληλα η παχυσαρκία αποτελεί σοβαρό παράγοντα κινδύνου, καθώς σχετίζεται με καρκίνους του παχέος εντέρου, του μαστού και άλλων οργάνων. Σημαντικό ρόλο καταλαμβάνει και η άσκηση και η αποφυγή καθιστικού τρόπου ζωής. Ορισμένες λοιμώξεις, όπως ο ιός HPV, ο ιός της ηπατίτιδας B και C, σχετίζονται με την εμφάνιση καρκίνων. Τέλος, η ηλικία είναι επίσης ένας παράγοντας, καθώς ο κίνδυνος καρκίνου αυξάνεται όσο μεγαλώνει κάποιος. Επομένως, είναι κρίσιμο να κατανοήσουμε ότι υπάρχουν και πράγματα που βασίζονται σε μας και που μπορούμε να βελτιώσουμε ώστε να μειώσουμε σημαντικά την πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου».
Τι ρόλο παίζουν η κληρονομικότητα και το περιβάλλον;
«Η κληρονομικότητα και το περιβάλλον παίζουν δύο καθοριστικούς ρόλους στον καρκίνο. Από τη μία πλευρά, η κληρονομικότητα αναφέρεται στους γενετικούς παράγοντες που κληρονομούμε από την οικογένειά μας. Ορισμένα γονίδια μπορεί να υποδηλώνουν αυξημένο κίνδυνο για συγκεκριμένους τύπους καρκίνου, όπως ο καρκίνος του μαστού ή του προστάτη. Από την άλλη πλευρά, το περιβάλλον καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την έκθεσή μας σε παράγοντες κινδύνου. Η ατμοσφαιρική ρύπανση, η έκθεση σε ακτινοβολίες όπως η ηλιακή και οι άλλοι παράγοντες που προανέφερα συμβάλλουν προς αυτή την κατεύθυνση. Η αλληλεπίδραση μεταξύ κληρονομικών και περιβαλλοντικών παραγόντων είναι περίπλοκη. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν κάποιος έχει κληρονομικούς παράγοντες, η υιοθέτηση υγιών συνηθειών και η μείωση των κακών μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο. Συνολικά, η κατανόηση αυτής της αλληλεπίδρασης μπορεί να μας βοηθήσει να λάβουμε προληπτικά μέτρα και να βελτιώσουμε τη συνολική μας υγεία».
Ποιοι είναι οι πιο συχνοί τύποι καρκίνου;
«Εάν εστιάσουμε στις γυναίκες, ο πιο συχνός τύπος καρκίνου είναι ο καρκίνος του μαστού, όμως η ένταξη του προσυμπτωματικού ελέγχου με την ψηφιακή μαστογραφία και το υπερηχογράφημα μαστών έχουν οδηγήσει στην έγκαιρη διάγνωση σε αρχικά στάδια της νόσου. Επιπλέον, αρκετά συχνός είναι ο καρκίνος παχέος εντέρου, ο καρκίνος πνεύμονα και ο καρκίνος τραχήλου της μήτρας. Αντίστοιχα, στους άνδρες, ο καρκίνος του προστάτη είναι ο πιο κοινός τύπος καρκίνου. Επίσης, ο καρκίνος του πνεύμονα είναι ιδιαίτερα ανησυχητικός μεταξύ των ανδρών, που πολλές φορές οφείλεται στο κάπνισμα. Ο καρκίνος του παχέος εντέρου επηρεάζει επίσης και τους άνδρες, και η υγιής διατροφή μαζί με την άσκηση μπορεί να συμβάλει στην πρόληψη. Σε κάθε περίπτωση, ανεξάρτητα από το φύλο, η ενημέρωση και η πρόληψη είναι κρίσιμες για τη μείωση των κινδύνων ανάπτυξης καρκίνου».
Προλαμβάνεται;
«Η πρόληψη του καρκίνου είναι ένα σημαντικό θέμα που αφορά όλους μας. Πρωτίστως , η υιοθέτηση ενός πιο υγιεινού τρόπου ζωής συμβάλλει προς αυτή την κατεύθυνση. Όμως, πέρα από αυτό, χρειάζεται να μην αμελούμε τις εξετάσεις πρόληψης. Εν συντομία, Οι γυναίκες από τα 40 και μετά πρέπει να κάνουν μια μαστογραφία κάθε χρόνο και από τα 21 test Pap/HPV DNA test. Οι άντρες, μετά τα 50, είναι σημαντικό να μην αμελούν να κάνουν εξέταση για προστάτη ενώ όλοι μας, μετά τα 45, να μην ξεχνάμε να κάνουμε κολονοσκόπηση αναφοράς. Τέλος οι καπνιστές, γυναίκες και άντρες, μετά τα 50, πρέπει να υποβάλλονται σε μια αξονική θώρακος χαμηλής δόσης ακτινοβολίας κάθε χρόνο».
Πώς θεραπεύεται;
«Τα τελευταία χρόνια, η επιστημονική κοινότητα έχει κάνει άλματα τόσο στην καταπολέμηση αρκετών τύπων καρκίνου όταν διαγιγνώσκονται έγκαιρα αλλά και στον έλεγχο και την αντιμετώπιση της προχωρημένης νόσου, κάνοντάς τη χρόνια νόσο. Δηλαδή σε αρκετές περιπτώσεις, οι ασθενείς ζουν χρόνια με την ασθένειά τους χωρίς να απειλείται η ζωή τους και με καλή ποιότητα ζωής. Πλέον έχουμε αρκετά θεραπευτικά εργαλεία πέρα από τη χημειοθεραπεία και την ακτινοθεραπεία . Πιο συγκεκριμένα, έχουμε νέες θεραπείες όπως την ανοσοθεραπεία η οποία ενεργοποιεί την άμυνα του οργανισμού να επιτεθεί στα καρκινικά κύτταρα και να τα σκοτώσει. Πολύ επαναστατική επίσης είναι η έννοια της εξατομικευμένης θεραπείας, δηλαδή ανιχνεύουμε τα μοναδικά βιολογικά χαρακτηριστικά του όγκου σε κάθε ασθενή και παρέχουμε μια θεραπεία που είναι “εξατομικευμένη” ακριβώς όπως ένα κλειδί που ανοίγει μια κλειδαριά. Έτσι μπορούμε να αναλύσουμε τον όγκο για συγκεκριμένες μεταλλάξεις για τις οποίες υπάρχουν στοχεύουσες θεραπείες, οι οποίες έχουν μειωμένες παρενέργειες και αρκετές από αυτές δίνονται σε χάπια. Τέλος, είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι η έρευνα έχει επίσης κυρίαρχο ρόλο και συνεχώς δοκιμάζονται και ανακαλύπτονται νέες θεραπείες, δίνοντας μια ελπιδοφόρα προοπτική για τους ασθενείς».
Τέλος, η κ. Θωμοπούλου στέλνει το δικό της μήνυμα σχετικά με τη σημασία της πρόληψης:
«Η πρόληψη του καρκίνου μπορεί να σώσει ζωές! Και ξεκινάει πρώτα από εμάς. Δηλαδή να υιοθετήσουμε υγιεινές συνήθειες στη ζωή μας: υγιεινή διατροφή με περισσότερα φρέσκα φρούτα και λαχανικά και λιγότερο κόκκινο κρέας, να εντάξουμε στην καθημερινότητα μας την τακτική άσκηση, να πούμε όχι στο κάπνισμα και στο αλκοόλ και τέλος να μην αμελούμε τις εξετάσεις πρόληψης!».
*Αναδημοσίευση από τη «Βραδυνή της Κυριακής»
