Παγκόσμια Ημέρα κατά της Παχυσαρκίας: Αίτια, παράγοντες κινδύνου και αντιμετώπιση
Η 4η Μαρτίου έχει καθιερωθεί ως Παγκόσμια Ημέρα κατά της Παχυσαρκίας από την Παγκόσμια Ομοσπονδία Παχυσαρκίας
Παχυσαρκία ονομάζεται η αυξημένη συσσώρευση σωματικού λίπους που μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την υγεία τόσο των ενηλίκων όσο και των παιδιών.
Η συγκεκριμένη νόσος σχετίζεται με πολλές ασθένειες, όπως ο διαβήτης τύπου ΙΙ, οι καρδιαγγειακές παθήσεις, η υπερλιπιδαιμία, η υπέρταση, το εγκεφαλικό επεισόδιο, ο καρκίνος του μαστού και του παχέος εντέρου, αναπνευστικά προβλήματα (π.χ. άσθμα και υπνική άπνοια) και η εκφυλιστική αρθρίτιδα.
Παράλληλα, σύμφωνα με πολλές μελέτες, υπάρχει ισχυρή συσχέτιση μεταξύ παχυσαρκίας και διαταραχών ψυχικής υγείας.
Εκτιμάται με τον Δείκτη Μάζας Σώματος (BMI), ο οποίος παρουσιάζει ευθεία συσχέτιση με την ποσότητα του σωματικού λίπους.
Ο τύπος που χρησιμοποιείται για να υπολογιστεί ο ΔΜΣ είναι ο εξής: Βάρος (κιλά) ÷ [ύψος (μέτρα)]2.
Για παράδειγμα, εάν το βάρος είναι 68 κιλά και το ύψος 1,65 μέτρα ο υπολογισμός θα γίνει ως εξής: 68 ÷ (1.65)2 = 24.98
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, στους ενήλικες το υπερβάλλον βάρος ορίζεται ως ΒΜΙ 25-30 kg/m2 και η παχυσαρκία ως ΒΜΙ ίσο ή μεγαλύτερο από 30 kg/m2.
Υπολογίζεται πως πάνω από 1 δισεκατομμύριο άνθρωποι παγκοσμίως ζουν με παχυσαρκία, ενώ η Παγκόσμια Ομοσπονδία Παχυσαρκίας εκτιμά ότι ο αριθμός αυτός σχεδόν θα διπλασιαστεί έως το 2035, φτάνοντας στα 1,9 δισεκατομμύρια.
Όπως παγκοσμίως έτσι και στη χώρα μας, η συχνότητα της παχυσαρκίας εκτιμάται ότι θα αυξηθεί προοδευτικά με αποτέλεσμα το 2035, το 39% των ενηλίκων στην Ελλάδα να είναι παχύσαρκοι.
Η 4η Μαρτίου έχει καθιερωθεί ως Παγκόσμια Ημέρα κατά της Παχυσαρκίας από την Παγκόσμια Ομοσπονδία Παχυσαρκίας
Αίτια και παράγοντες κινδύνου
Η παχυσαρκία εμφανίζεται όταν ένας άνθρωπος λαμβάνει περισσότερες θερμίδες από αυτές που καταναλώνει μέσω των κανονικών καθημερινών δραστηριοτήτων και της άσκησης.
Το ανθρώπινο σώμα αποθηκεύει αυτές τις υπερβολικές θερμίδες ως λίπος.
Βέβαια, πρέπει να σημειωθεί πως στη διαμόρφωση του σωματικού βάρους επιδρούν γενετικοί, συμπεριφορικοί, μεταβολικοί και ορμονικοί παράγοντες
Η αύξηση της παχυσαρκίας με ταχείς ρυθμούς αποδίδεται σε αυτήν την αυξημένη κατανάλωση θερμίδων, κυρίως λόγω λήψης τροφών που είναι πλούσιες σε λίπη και υδατάνθρακες σε συνδυασμό με τη μειωμένη φυσική δραστηριότητα, δηλαδή την καθιστική ζωή και την έλλειψη άσκησης.
Παράλληλα, σημαντικό ρόλο συνήθειες ύπνου καθώς και κοινωνικοί παράγοντες υγείας, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις, υπάρχουν και παθολογικά αίτια που συμβάλλουν στην ανάπτυξη παχυσαρκίας, όπως κάποια ενδοκρινολογικά νοσήματα (π.χ. νοσήματα του θυρεοειδούς ή των επινεφριδίων), ψυχολογικές διαταραχές που οδηγούν σε πολυφαγία ή βουλιμία, καθώς και η λήψη διαφόρων φαρμάκων.
Πρόληψη και Αντιμετώπιση
Η δυσκολία της απώλειας και διατήρησης βάρους δεν θα πρέπει να ταυτίζεται με έλλειψη θέλησης και αυτοπειθαρχίας. Η επιτυχημένη διαχείριση της παχυσαρκίας χρειάζεται πολυπαραγοντική προσέγγιση. Γενετικοί, ορμονικοί, περιβαλλοντικοί, ψυχολογικοί και κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες πρέπει να λαμβάνονται υπόψη για μια ολοκληρωμένη προσπάθεια διαχείρισης του βάρους.
Ο ρόλος της διατροφής και της άσκησης στη διαχείριση της παχυσαρκίας είναι καίριος και αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι όλων των παρεμβάσεων για τη διαχείριση του βάρους. Για ένα άτομο με παχυσαρκία ακόμα και σχετικά μικρή απώλεια βάρους, κατά 5%-10%, μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την υγεία και την ποιότητα ζωής του.
Η μεσογειακή διατροφή, η οποία έχει βασιστεί και στην ελληνική παραδοσιακή διατροφή, που είναι πλούσια σε λαχανικά, όσπρια, και φρούτα, θεωρείται η καλύτερη δίαιτα για τη διατήρηση του σωστού σωματικού βάρους και συνεπώς για την πρόληψη και αντιμετώπιση της παχυσαρκίας. Η διατροφική εκπαίδευση, η τροποποίηση των διατροφικών συνηθειών και η αύξηση της σωματικής δραστηριότητας αποτελούν τα θεμέλια της πρόληψης και της αντιμετώπισης της παχυσαρκίας παιδιών και ενηλίκων.
Η πρόληψη, παραμένει πάντα η σωστότερη προσέγγιση για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας.
Σε κλινικές περιπτώσεις όπου η παχυσαρκία αποτελεί σοβαρό κίνδυνο για την υγεία του ασθενούς, επιλέγεται χειρουργική αντιμετώπιση.
Σε ποιους ασθενείς υπάρχει ένδειξη για τη χειρουργική επέμβαση κατά της παχυσαρκίας
Σύμφωνα με τις διεθνείς οδηγίες της ιατρικής κοινότητας, η ένδειξη για τη χειρουργική επέμβαση κατά της παχυσαρκίας αφορά σε ασθενείς:
- Με Δείκτη Μάζας Σώματος 40 ή μεγαλύτερο
- Με Δείκτη Μάζας Σώματος 35 έως 40 όπου συνυπάρχει κάποια πάθηση που σχετίζεται με την παχυσαρκία. Αυτή μπορεί να είναι ο σαχκαρώδης διαβήτης τύπου ΙΙ, καρδιοαγγειακά προβλήματα, οστεοαρθρίτιδα, υπνική άπνοια, υπερλιπιδαιμία, κ.α.
